07:10 Bazar Günü, 20 Oktyabr 2019
SOSİAL

Dini məzhəblər niyə yaranır, məqsəd nədir?

14:10, 29.01.20194264
Dini məzhəblər niyə yaranır, məqsəd nədir?
Rza Rzayev

"Dost qalmaq istəyənlər din və siyasətdən mübahisə etməzlər”.

L.A. Noire

Bu yazım kimlərəsə cavab deyil, son dövrlər qatma-qarışıq münasibətlərin və hadisələrin baş verməsi və sənət insanlarının ictimai rəyə təsir edən olaylara münasibət bildirməməsi, bu mövzuya sənət insanı kimi münasibət bildirmək istəyi yaratdı. Həm də bu haqda da çoxdan yazmaq istəyirdim, amma yenə yerinə düşəcək günü və yerində yazmağın zamanın çatmasını düşünürdüm.

…Hələ millətçilik ideologiyası yaranmamışdı, millətçilik insanların psixologiyasına o qədər də təsir etməmişdi. İnsanlar daha çox dini və məzhəbləri əsas götürən dövlətlərin (imperiyaların) ətrafında birləşirdilər, milli mənsubiyyət arxa planda qalırdı. Məzhəblərin və təriqətlərin özünü daha qabarıq göstərməsi isə milli dövlətlərin yaranması ilə üst-üstə düşür.

Ən yaxın tarixdə də, Sovet imperiyası dağılan kimi, yaranan milli dövlətlərdə məzhəb və təriqət məsələsi yenidən dövrəyə girdi. Dağıdılan imperiyanın qalıqlarına yiyə çıxmaq istəyənlər yiyəsiz qalmış, hələ milli ideya axtarışında olan yeni yaranmış milli dövlətlərdə məzhəblər və təriqətlərlə özlərinə yer etdilər, ortanı yenidən qatdılar.

Yeni ideyaların yaranması həmişə özü ilə bərabər, bölücülük gətirir, parçalanmalar yaradır. Millətçilik ideologiyası da vüsət alan kimi, parçalanmalar, bölünmələr yaratdı, bir çox imperiyaların dağılmasına səbəb oldu. Bu gün isə artıq millətçilik keçmiş və bu gün özünü doğrultmayan keçilmiş mərhələdir.

Millətçilik müasir dövrdə birləşdirici yox, daha çox dağıdıcı funksiya daşıyır. Keçmiş əsrlərdə birləşdirici funksiya yerinə yetirən ənənəvi məzhəblərin əsasında yaradılan təriqətlərin də çoxu bu məqsədlə yaradılırdı, yəni bölücülük məqsədi ilə.

Köhnə sabit qaldığı üçün, yeni köhnənin "üstündə” yaranır və hərəkətdə olduğundan mövcud vəziyyətdən narazı qalan insanların yeni birliyini yaradır. Şəxsi maraqlar yeniliyi daha çox cəlbedici edir.

Dünya güclərinin ənənəvi məzhəbləri hədəf almaqda məqsədləri var: bu, həm həqiqi tarixə olan baxışı dəyişmək üçündür, həm də tarixi coğrafiyanı.

İslamda yeni məzhəblərin yaradılması və ənənəvi məzhəblərin əsasında ortaya çıxan təriqətlərin çoxu xarici təsirlər nəticəsində formalaşdırılıb. Bir çox yeni məzhəblərin və təriqətlərin yaradılması öndə gedən, "sözə baxmayan” müsəlman dövlətinin zəifləməsinə xidmət etmiş və bu gün də bundan təzyiq kimi istifadə olunur. Məsələn, sələfiliyin yarandığı dövrdə Şərqin kimlər tərəfindən idarə olunması məlumdur və sələfiliyin yaradılmasında məqsəd də həmin dövrdə Şərqi idarə edənlərə qarşı çıxmaq olub – yəni moğollara.

Sonra sələfiliyin davamı olaraq, vəhabiliyin yaradılmasında da məqsəd Şərqi əlində tutan Osmanlı imperiyasını əldən salmaq idi.

Müasir dövrdə artıq bu taktika işləmədiyindən, hissələrdən ayrılmış bütövün (imperiyanın) mərkəzinə coğrafiya xaricindən (qopardılmış hissələrdən) təsir etmək az mümkün olduğundan, yeni və içdən yaradılan təriqətə ehtiyac duyuldu. Ehtiyacı ödəmək üçün mərkəzdə (daxildə), keçmişdə birləşdirici Hənəfi məzhəbini əsas götürən nurçuluq təriqətini önə çıxardılar, siyasiləşdirdilər, içəridən təsir qüvvəsi yetişdirməyə başladılar.

Nurçuluqdan istifadə edənlər əsas məqsədlərini gizlətmək üçün öncə təminedici məqsədləri Türkiyənin xeyrinə hesabladılar. "Müqəddəs” məqsədlərini həyata keçirməyi isə sonraya saxladılar.

Nurçuluğu "ixtira” edənlərin əsas məqsədləri – Müasir Türk gəncliyinə ənənəvi sünni məzhəbi ilə dünyanın üçdə birinə bağlı olan Osmanlı imperiyasının coğrafiyasını unutdurmaq və yaddaşlardan silməkdi.

Dünya gücləri nurçuluqla müasir Türkiyənin parçalanmış Osmanlı coğrafiyası ilə mədəni (məzhəbi) bağlarını kəsmək , birləşdirici , bütövləşdirici mədəniyyəti yox etmək və yeni düşüncə (təriqət) yayıb özləri üçün yeni insanlar və inanclar yaradıb coğrafiyanı ələ keçirmək istəyirdilər, buna, az da olsa, nail oldular.

Zamanında Atatürkün dinə qarşı yox, yeni məzhəblərə və təriqətlərə qarşı apardığı mübarizənin səbəbləri yuxarıda söylədiklərimdir. Nurçuluğun hansı dövrdə vüsət almasına diqqət etsəniz, söylədiklərim öz təsdiqini tapacaq.

İslam yeni dinin və peyğəmbərin yaradılmasının qarşısını aldığı üçün dünya güclərinin yaratmaq istədiyi tək və idarəedici mədəniyyətə maneə yaradır. Düzləşmənin qarşısını alır.

Dünya gücləri başlatdıqları yeni mərhələni, yəni bütün mədəniyyətləri düzləşdirmə və post-insan yaratmaq siyasətini müsəlman ölkələrində nurçuluq təriqəti ilə yenidən həyata keçirməyə başladılar. Nurçuların əli ilə müsəlman ölkələrində başqa-başqa millətlərdən özləri üçün tək millət (post-insan) yaratmaq məqsədlərini həyata keçirmək üçün – komandanı sorğu-sualsız icra edən, sual verə bilməyən, sual (problem) yaratmayan, seçilmiş suallara cavab verən, hazır reseptlər ilə hərəkət edən briqada yaratdılar. Yəni, bilgisayarlara bənzəyən adamlar yığını – içinə nə yığırsansa, həmin çərçivə daxilində çıxış edə bilən, əlavə yaradıcılığa yer saxlamayan.

Nurçuların təhsil verdiyi insanlar da düymə ilə işləyirlər, xüsusi hazırlanıblar, düymə basılan kimi, şüuraltına yerləşdirilən kodlar şüuru idarəolunmaz hala gətirir, istənilən əmr müqəddəs sayılır və yerinə yetirilir. Biz bunun acı nəticələrini Türkiyədə gördük. Xaricdən düymə basılan kimi, inanılmaz olaylar baş verdi.

Nurçular hər yerə girdikləri kimi, Azərbaycana da təhsil adı ilə gəldilər. Görünməz təbliğat və təhsilimizdəki böhran da öz işini gördü, alternativsizlik də təsir etdi, ən imkanlı, vəzifəli şəxslər də övladlarını Türk liseylərində oxutdurdular. Onlar, ilk öncə, həm də orta məktəblərimizdə ən yaxşı oxuyan uşaqları seçdilər. Təhsilimizin yetişdirdiyi savadlı uşaqları seçib öz sistemləri ilə özləri üçün hazırladılar ki, gələcək məqsədlərini həyata keçirmək üçün yönəltsinlər. Məqsədləri əgər xalqa təhsil vermək idisə, niyə təhsildə geri qalmış uşaqları seçib xüsusi təhsil verməklə onların səviyyələrini qaldırmadılar?!

Azərbaycan təhsil sisteminin güclü təməlləri var idi, bu sistem kimləri yetişdirməyib ki… Və bu insanların çoxu ancaq Azərbaycana xidmət ediblər – Azərbaycan elminə, mədəniyyətinə, sənətinə. "Yenilik” adı qoyub "köhnə” adı ilə təməli dağıtmaq cinayətə bərabərdir. Milli təhsil sisteminin yaradılmasında xarici təcrübədən istifadə edilməlidir, çünki təhsil həm də – xaric və xaricilər ilə münasibət qurmaq vasitəsidir. Amma mövcud olandan ən yaxşısı yoxdursa, mövcud olanı qorumaq lazımdır, çünki təhsil sistemində dövlətin keçmiş və gələcək münasibətləri nəzərə alınmalıdır.

"Görünməz” təbliğat – ad ilə məzmun dəyişikliyidi , görünən ad altında görünməz məqsədi həyata keçirməkdi, sən bilmədən səni dəyişməkdi.

Verilən "dərman” (ideya) – üzərinə içindən fərqli ad yazılmış kapsul kimidir: illərlə görünməz ve sürəkli olaraq bədəninə yeridilən mayenin (ideyanın) fərqində olmursan, mayeni (ideyanın) öz bədəninin (beyninin) məhsulu hesab edirsən və düşünürsən ki, ən doğrusu budur.

Nurçuların təhsil sistemində "görünməz” məqsədləri – insan və böyük insanlar yetişdirmək yox, dövrə uyğun, istifadə tarixi bəlli olan, idarə olunan, "bilikli” itaət edən adamlar yetişdirməkdi.

Almaniyada bir məktəb direktoru hər tədris ilinin başlanğıcında müəllimlərinə bu məktubu göndərirmiş: "Mən ölüm düşərgəsindən sağ qurtulanlardan biriyəm. Gözlərim heç bir insanın görməməli olduğu şeyləri görüb. Yaxşı təhsil verilmiş və yetişdirilmiş mühəndislərin inşa etdiyi qaz otaqları, yaxşı yetişdirilmiş, savadlı həkimlərin zəhərlədiyi uşaqlar, işini yaxşı bilən tibb bacılarının vurduğu iynələrlə ölən körpələr, məktəb və universitet məzunlarının öldürüb yandırdığı insanlar… Bu səbəbdən təhsilə şübhə duyuram. Sizlərdən istəyim budur: hər şeydən əvvəl, şagirdlərinizin insan olması üçün çalışın. Zəhmətinizin nəticəsi bilikli canavarlar və bacarıqlı psixlər olmasın. Oxuma, yazma, riyaziyyat uşaqlarınızın daha çox "insan” olmasına kömək edərsə, onda, həqiqətən, yararlı olar.

İstanbulda təhsil aldığım dövrdə azərbaycanlı siyasi və ictimai fəaliyyətlə məşğul olan uşaqlarla çay içirdik, tanınmış iki millət vəkili haqda müzakirə gedirdi, mətbuatda haqlarında yazılar çıxmışdı. Sakitcə qulaq asırdım, sonda nə düşündüyümü soruşdular. Cavabım belə oldu: "Buna inanmaq istəyirəm, onların hansı təriqət üzvü olması Azərbaycana olan münasibətlərini dəyişə bilməz, onlar Azərbaycana xəyanət etməzlər! Amma bütün insanlar kimi, onlar da səhv edə bilərlər, qorxulu olan onların səhv etməsidir. Ağıllı, bilikli insanların səhv yolu düz bilib illərlə bu yol uğrunda mübarizə aparmaları gələcəyimizi qaranlığa bürüyə bilər”.

Dünya güclərinin nurçuluqla ənənəvi məzhəbləri hədəf almaqda məqsədləri var. Yuxarıda vurğuladığımız kimi, bu, həm həqiqi tarixə olan baxışı dəyişmək üçündür, həm də tarixi coğrafiyanı. Tarixi olmayanların Tarixə yeni baxışı başqa adda yeni coğrafiya yaratmaq istəyidir.

Azərbaycan, bəlkə də, yeganə ölkədir ki, burada ənənəvi məzhəb daşıyıcıları həmişə Azərbaycanın maraqlarını üstün tutublar və dindarlar arasında azərbaycançılıq öndə olub, məzhəblərarası mübarizə düşmənçilik həddində olmayıb.

Ənənəvi şiəlik (Cəfəri) Azərbaycanda əsas məzhəblərdən biridir və ən çox daşıyıcısı olan məzhəbdir və bu, belə də davam etməlidir, çünki dörd ənənəvi sünni məzhəblərinin Azərbaycanda qorunması və inkişafi üçün ənənəvi şiəlik (Cəfəri) qarantdır.

Şiəliyi (Cəfəri) özünə rəsmi məzhəb seçən qonşu dövlətin keçmiş tarixini kənara qoyaq, yəni bunlar yazılıb, danışılıb. Qonşu dövlət son iki əsrdə şiəlik məzhəbi ilə yenidən dirçəldi, regionda güc mərkəzinə çevrildi, dünya ağalarına da hərdən meydan oxuyur. Amma gəlin, müasir dövrü götürək: Türkiyəni çıxmaq şərti ilə, elə bir ənənəvi və yaxud qeyri-ənənəvi sünni məzhəb daşıyıcısı olan müsəlman dövləti varmı ki, ağ gündədir, dünya güclərinin qulu deyil?! Olmaq istəməyənlər də xarici təsirlər nəticəsində vətəndaş müharibəsi yaşayırlar.

Qonşu dövlətin bu gün iqtisadi, hərbi, təhsil, mədəniyyət, səhiyyə səviyyəsi harada, sünni məzhəblərin çoxluq təşkil etdiyi müsəlman dövlətlərin səviyyəsi harada. Əgər şiəlik gerilikdirsə, onda qonşu dövlət rəsmi qəbul etdiyi şiəliklə bu inkişafa necə nail olub?

Bəli, qonşu dövlət milli maraqlarını həyata keçirmək üçün şiə (Cəfəri) məzhəbindən istifadə edir. Başqa hansı sünni məzhəbinə məxsus ölkə bunu etmir ki?!

Biz şiəliyə qarşı yox, şiəlik adı altında öz maraqlarını həyata keçirmək istəyən gücə qarşı çıxmaq istəyiriksə, bunun üçün şiəlikdən imtina etmək əvəzinə, şiəliyə qarşı çıxmaq əvəzinə, şiəliyi daha doğru-düzgün təbliğ etməliyik və güclü, Mübariz insanlar yetişdirməliyik. Necə ki, yetişdirmişik – düşmənə qan udduran – Mübarizi!

Əsrlər boyu şiəlik ölkəmizdə xarici təsirlərə müqavimət sistemi yaradıb, Sovet imperiyası Azərbaycanda tək şiəliyə qalib gələ bilmədi. Sovetə qarşı ən çox şiə olan bölgələrimiz müqavimət göstərdi. Bu gün bütün güclər ordulardan yox, qonşu dövlətin yetişdirdiyi idealist (şiə) insanlardan daha çox qorxur, həmin insanlar qonşu dövlətin qoruyucuları funksiyasını yerinə yetirirlər.

Qonşu dövlətin başqa qonşu dövlətlərdən güclü olmasının bir səbəbi də – "Şahnamə”dir, məişət qanunları ilə İslam dinini birləşdirib, müasir dövrə uyğunlaşdırıb, uyğun zamanda istifadə etməsidir!

Əgər bəzi dövlətlər ənənəvi məzhəbdən öz maraqları üçün istifadə edirsə, biz həmin ənənəvi məzhəbə qarşı çıxmaq, həmin məzhəbin daşıyıcılarına qarşı durmaq əvəzinə, gənclərimizə tarixi və müasir dövrdə baş verənləri necə qiymətləndirməyi öyrətməliyik.

Dövlətimiz zamanında "ixrac olunan” siyasi şiəliyin qarşısını ala bilmədiyi üçün başqa təriqəti önə verdi, onlara yaşıl işıq yandırıldı. Balans yarandı, təhlükə neytrallaşdırıldı. Amma artıq dünənki taktika bu gün üçün keçərli deyil.

Namazda olduğum vaxtlar, orucluqda, bir neçə fərqli məscidlərdə oldum, söhbət ancaq başqa məzhəb daşıyıcılarına nifrət yaratmaq, onları səhv çıxarmaq uğrunda idi. Söhbətləri "Allah yaddan çıxmış” kimi edirdilər. Allahlı və ya allahsız olmaq insanlara münasibətdə müəyyən edilir.

Azərbaycan, bəlkə də, yeganə ölkədir ki, ənənəvi məzhəb daşıyıcıları hər zaman Azərbaycanın milli və dövləti maraqlarını üstün tutublar və müxtəlif məzhəb daşıyıcıları arasında azərbaycançılıq öndə olub. Sünnilik məzhəbinin daşıyıcıları şiəlik məzhəbinin daşıyıcılarına görə Məhərrəm ayında xeyir işlər etməyiblər. Ölkəmizə sonradan başqa dövlətlər tərəfindən ixrac olunmuş yeni və ənənəvi məzhəblərin siyasiləşmiş qolları Azərbaycanın dövlət maraqlarına zərbə vurmaqla məşğul olublar və başqa dövlətlərin maraqlarını güdüblər.

Ölkəmizdə başqa din daşıyıcılarına təhlükə olmadığı halda, eyni din daşıyıcılarının başqa-başqa qollarının bir-birinə düşmən kəsilməsini arzulamaq artıq başqa oyundur, belə halda nə hakim, nə də top bizim deyil, futbolçular və meydan bizimdir, oyunu başqaları çıxarır, oyuna düşməməliyik.

Azərbaycanda dinlər və ənənəvi məzhəblərarası dava yoxdur və olmayıb, xaricdən ixrac olunan və siyasi mahiyyət daşıyan məzhəblər bunu etməyə çalışırlar, amma bir şeyin ki ocağı yoxdur, o, tez sönəcək və biz də alovlanmasına imkan verməməliyik.

Məzhəblərarası fərqlər neçə əsrlərdir var və bu fərqləri neçə illərdir aradan götürmək istəyənlər də var. İnancları dəyişmək olmaz, sadəcə bütün inanclardan insanlıq üçün faydalanmaq lazımdır, hansı yol (məzhəb) insanlığa daha çox xeyir verirsə, sonda qalib o olacaq, amma insanlar din mövzusunda qalib olmurlar, buna görə də, dini insanlararası mübarizəyə çevirmək, doğrunu Allah qatında yox, insanların üzərində qalib gəlməklə, onlarla mübarizə aparmaqla etmək – allahsızlıqdır. Müasir dövrdə belə düşüncələr terrora mənbədir. Allah insanları bir-birlərinə münasibətdə dəyərləndirir, insanlara qarşı yaxşı olana dəyər verir, öz qatında ona yer edir.

Bizim ölkədə din problem yaratmır, dini dərk etməkdə təhsilsizlik, bilgisizlik problem yaradır, burada məzhəbləri hədəf almaq yox, təhsildəki problemləri hədəfə almaq lazımdır və ənənəvi məzhəb daşıyıcıları birləşib dəyişən, İslamı dəyişmək istəyən, "yenilikçi” adı ilə təhsilimizdə təriqət siyasəti həyata keçirən məlum təriqət daşıyıcılarına qarşı mübarizə aparmalıdır.

Azərbaycanda qatı şiə olan bir çox bölgələrimiz var – Naxçıvan, Bakı kəndləri, Cənub zonası. Gəlin, başqa bölgələrimizdəki şiələr ilə bir başqa bölgəmizdə yaşayan şiələrin dünyaya baxışlarını, dövlətə, millətə olan münasibətlərini, siyasi təfəkkürlərini müqayisə edək. Eyni məzhəbin daşıyıcıları dövlətçilik və milli maraqlar məsələsində fərqli düşünürlər. Səbəb – bir başqa bölgəmizdə yaşayan şiələrin biliyi dünyada və regionda baş verən hadisələri doğru təhlil etməyə imkan yaradır və ayıq siyasi təfəkkür imkan vermir ki, xarici dövlətlər məzhəb məsələsi ilə onların məxsus olduqları dövlətdə aranı qatsınlar.

Deməli, burada söhbət kimin hansı məzhəb daşıyıcısı olması məsələsi deyil, təhsilsizlik məsələsidir, siyasi düşüncənin aşağı olması məsələsidir. Təhsili olmayan insan dini doğru-düzgün mənimsəyə bilməz. Hədəf hansısa ənənəvi məzhəb yox, təhsil və təhsildə kök atmış məlum təriqətçilərin yaratdığı anti-Azərbaycan təhsil sistemi olmalıdır!

Başqa bir məzhəbin daşıyıcısı kimi tanınan şəxsin fərqli məzhəb daşıyıcılarına qarşı fikirləri və tənqidi cəmiyyətdə normal qarşılanmır və qarşılanmayacaq da, çünki belə tənqidlər əks tərəfi öz mövqeyində daha israrlı edir, çünki tənqidi neytral adam deyil, öncədən mövqeyi (məzhəbi) olan adam edir.

Fərqli məzhəb daşıyıcısı olmağın şərti başqa bir məzhəb daşıyıcısına nifrət etməməkdir, onu "yolundan azan” saymamaqdır. Əksinə, fərqli din və məzhəb daşıyıcısına sevgi ilə yanaşılmalıdır. Fərqli məzhəb və təriqət daşıyıcısı olmaq fərdə rahatlıq gətirirsə, fərd o yolu seçməlidir. Hesab edirəm ki, məzhəblərin varlığı yox, məzhəblərarası mübarizə İslamı gözdən salmağa yönəlib.

Qəhrəmanların hamısı qəhrəmandır, amma onları da bir-birindən fərqləndirən cəhətlər var. Peyğəmbərlərin də fərqli tərəfləri var. İslam tarixində çox böyük şəxsiyyətlər olub, Peyğəmbərdən sonra kimin ilk xəlifə olması müsəlmanlar arasında fikir ayrılığı yaradıb. Guya, Peyğəmbər özündən sonra sələfini müəyyən etməyib. İnanılası deyil. Peyğəmbər (s.ə.s) sağlığında İslam dünyası üçün böyük şəxsiyyətlər yetişdirdi. Amma belə insanlar arasında Həzrəti Əlinin yeri başqadır: həm özünün yaşantıları, həm də övladlarının tutduğu yol onu daha çox önə çıxarıb.

Tarixdə bu günə qədər baş verməyən və təkrarlanmayan hadisədir – Kərbəla!

Bu hadisə heç vaxt unudulmayacaq, heç vaxt kimsə tərəfindən bu hadisəni törədənlərə haqq qazandırıla bilməyəcək. Həzrəti Hüseyn dirənişi İslamın yenidən qurtuluşunu təmin etdi və yayılmasına səbəb oldu. Həzrəti Hüseyn müqaviməti bir daha göstərdi ki, İslamı məğlub etmək mümkün olmayacaq. Dünya gücləri nə qədər istəsələr də, tarixdə baş vermiş Kərbəla hadisəsindən və Həzrəti Hüseyn qəhrəmanlığından güc alan İslamı məğlub edə bilməyəcək.

Şiəlik bütün anlarda tərəfini tutduğun, tərəfdarı olduğun Allahın və Allah adamının yanında olmaqdır. Şəraitə uyğun olaraq gizlənmək, fürsət gözləmək, cildini dəyişmək yox, meydana çıxıb, liderinin tutduğu Allah yolunda canını fəda etməkdir.

Həzrəti Hüseyn Allah yolunda ilk özünü və ailəsini qurban verdi, kimsəyə qaçmağa, özünə haqq qazandırmağa yol qoymadı. Yoldan çıxanlara deyəcək söz qalmadı, tarix onları həmişə lənətlədi.

İslamın yenidən doğuluşu, Allahın yaratdığı son yolun qarşısını kimsənin kəsə bilməyəcəyinin məzmunu Kərbəlada möhürləndi.

Bu qanlı möhür günü-gündən daha da dərinləşdi, daha dərin məzmununu və mahiyyətini baş verən və verəcək hadisələrin fonunda qazandı və qazanır.

Ha istəyirəm yazmayam, amma olmur, xristian Rusiya ilə mübarizə aparan böyük dövlətlərin çoxu xristian dövlətləridir. Rusiya tarixən özünü məzhəb ayrılığı ilə qorudu, daxili gücü birləşdirə bildi, məzhəb ayrılığı həm də dövlət maraqlarını qorumaqdır, deməli, dövlətçilik məsələsi olan halda eyni din daşıyıcısı olmaq rol oynamır, daha çox dövlət maraqları rol oynayır. Dövlət maraqları isə məzhəbin varlığını labüd edir, qoruyucusuna çevrilir. Belə olan halda isə son zamanlar ŞAH İSMAYIL haqda çoxlu fikirlər yazılır, hərə ağzına "qoyulanı” danışır.

Birinci – "tarix kontekst” anlamıdır, müasir tələblər, maraqlar tarixə baxışı dəyişir. Bu barədə uzun-uzadı yazmayacağam, amma bir məsələni nəzərinizə çatdırıram: bu gün Rusiyada ən çox təbliğ olunan, haqqında kitab, məqalə yazılan adam keçmiş SSRİ dövlət başçılarından biri olmuş Stalindir. Stalini Rusiyanın hazırki dövlət başçısı Putin təbliğ edir. Bunu Putin niyə edir?! Çünki heç bir dövlət başçısının zamanında rus torpaqlarının coğrafiyası Stalin başçı olduğu dövrdəki qədər böyük olmayıb. Stalin təbliğ olunmaqla Rusiya gənclərinə keçmiş SSRİ-nin ərazisi təbliğ olunur.

Şah haqqında danışılan doğru-səhv olanları kənara qoyuram, heç bunların təftişinə ehtiyac da duymuram.

Şah İsmayıl bu gün Azərbaycanlıların "əlində” olmayan keçmiş torpaqlarının coğrafiyasının GÖSTƏRİCİSİDİR!

Şah İsmayıl keçmiş torpaqlarımızın xəritəsidir!

Şah İsmayıl bütöv, böyük Azərbaycanın sərhədləridir!

Şah İsmayıla ayna tutanda aynada böyük, bütöv, vahid Azərbaycan görünür! Bu ayna həmişə gözümüzün önündə olmalıdır!

Özünün heç bir məzhəbin daşıyıcısı olmadığını deyənlər, hansı oyuna düşürlər?! Məzhəbsizlik yaratmaq istəyənlər kimlərdir?!

Məzhəblər Peyğəmbərin dünyasını dəyişməsindən sonra yaranıb və əsasları var. İslamın coğrafiyası genişləndikcə fərqliliklər özünü göstərdi, coğrafiyadan doğan yerli fərqlər məzhəblərin yaranmasını labüd etdi.

Məzhəbsiz "məzhəb” yaratmaq istəyənlər özlərini haqlı çıxarmaq üçün deyirlər ki, "Peyğəmbərin məzhəbi olmayıb”. Yanlış əsasdır, Peyğəmbərin məzhəbi Qurandır, Quran isə Allahın sözləridir, Allahın göstərdiyi yoldur, Peyğəmbərdən başqa Quranı düzgün başa düşən, şərh edən kimsə yoxdur.

Məzhəblər yol yox, yolun (Quranın) yolunu göstərəndir.

Məzhəblər Peyğəmbərdən sonra Quranın anlaşılmasını və doğru-düzgün başa düşülməsini və tətbiqini əsaslandırmaq üçün zəruri olub. Çünki Peyğəmbər sağlığında baş verən yeni hadisələrin timsalında qarşıya çıxan sualların və yaranan problemlərin həlli üçün nəyin doğru olub-olmadığını müəyyən edirdi.

Din alimlərindən bəziləri deyir ki, "Peyğəmbərin həyatı İslamda Qurandan öncə gəlir, biz Peyğəmbərin həyatını və yaşamını bilmədən Quranı anlaya bilmərik. Çünki Quran kitabdır, bizə xitab edir, Peyğəmbər isə Quranda yazılanları həyatda tətbiq edib”.

Quranı şərh edən və yaxud hədisləri toplayan, yazan elə bir din alimi yoxdur ki, məzhəbi olmasın. Hamısında da öncədən mövqe olub. Məzhəbsiz mümkün deyil. Bu prosesi geriyə döndərmək mümkün deyil, İslam əsrlərdir məzhəblər ilə özünü qoruya bilib.

Müsəlman ümumi addır – mövcud məzhəb daşıyıcılarını ifadə edən. "Mənim məzhəbim yoxdur”, "Müsəlmanam” deyənlər, məzhəbsiz (yeni) "məzhəb” yaratmaq istəyənlərdir. Məqsədləri – sayı milyonları keçən müxtəlif məzhəb daşıyıcısı olan müsəlmanlara qarşı çıxmaqdır, İslamı məhv etməyə yönəlmiş addımdır. Dünyada günü-gündən artan müsəlman çoxluğunun qarşısını almaq, yeni müsəlman( məzhəbsiz) azlığı yaratmaq istəyidir.

"Məzhəb tanımıram”- demək artıq hər kəsin kəllə sayı qədər məzhəbini ortaya çıxarar. Heç kim öz ağlına və başına görə Quranı anlaya bilməz və hökm verə bilməz. Buna görə də, hər kəs məcburi bir məzhəb daşıyıcısı olmalı, özünə yol seçməlidir.

Ənənəvi məzhəblər niyə olmalıdır?

Məzhəblər olmasaydı, dəyişiklik Quranda olacaqdı. Məzhəblərin varlığı və aralarındakı fərqlər bu günə qədər İslamın yayılmasının və Quranın dəyişilməz qalmasının səbəbidir.

Hansısa məzhəb daşıyıcısı olmaq normaldır, amma məzhəbçilik etmək normal deyil. Məzhəbləri din səviyyəsinə qaldırmaq, Qurandan üstün tutmaq, əsas kimi məzhəbi bilmək yanlışdır, qorxuludur. Ənənəvi məzhəblər əsası (Quranı) fərqli coğrafiya şərtlərinə uyğun əsaslandıran əsasdır.

Dində şəxsi münasibət ola bilməz, əsaslanmaq və istinad lazımdır, bu da məzhəbləri vacib edir. Qurana birbaşa yol yoxdur, bu, mümkün deyil. Qurana açar Peyğəmbərin (s.ə.s.) həyatı, ənənəvi məzhəblər və Kərbəla məktəbidir. Məzhəblərin yoxluğu hər kəsin öz başına görə Quranı anlamasına və yozmasına gətirib çıxarar.

Dində fərdin şəxsi hökmləri qəbul olunmur, dində daha çox buyurulmuş vacib əməllər vardır ki, yerinə yetirilməlidir, yəni vacib olan sütunlar var və ənənəvi məzhəblərdəki fərqlər vacib olanları qoruyur.

Bu məqaləni yazarkən araşdırdığım və oxuduğum din alimlərinin ənənəvi məzhəblərin varlığı və vacib olması haqqında fikirlərini, əsaslarını sizinlə bölüşürəm:

"- ənənəvi məzhəblər – sabitlərin dəyişkənlər tərəfindən yox olmasını önləyir;

-ənənəvi məzhəblər – dəyişkənlərin sabitlərin önünə keçməsinə sədd çəkir;

– (Həzrəti Mövlananın pərgar metaforu əsas götürülür.)

Ənənəvi məzhəblərin varlığı – sürəkli dəyişən şərtlərdə sabitlərin dəyişkənləri və dəyişən vəziyyətləri şərh etmək imkanlarını artırır, burada sabit əsasdır, pərgarın sabit ayağı sabitdir, pərgar sabit ayağını ana qaynağa basar, hərəkətli ayağı dünyaya açılar.”
XƏBƏR LENTİ

Новости

Скрытая история млечного пути.

В апреле прошлого года, Амина Хелми чувствовал мурашки, пока ехала на работу в северные Нидерланды. Это никак не связано с погодой—это был чистый ожидании. Лишь несколькими днями раньше, поток данных был освобожден из Гайи, Европейского космического агентства (ЕКА), который был картографирование Млечного Пути в течение пяти лет. Астроном университета Гронингена и ее команда были гонки расчесывать через данные выводы о галактике, прежде чем другие сделали это первыми. Работая в быстрой перемотке, не могла заснуть от волнения, Хельми и ее коллеги знали, что они были на что-то. Команда была замечена набор 30,000 ренегат звезд. В отличие от других объектов, в основной части Млечного Пути, который орбиту в относительно плоскую форму диска, эти нонконформисты были двигаться назад, на орбитах, которые везли их из галактической плоскости. В течение недели группа работала, что световой Орды указывал на скрытые и особенно бурную главу в истории Млечного пути: банкротство-между молодые галактики и колоссальной спутником. Что зверь один раз обогнула Млечный Путь как планета вокруг звезды, но около восьми миллиардов до 11 миллиардов лет назад, эти два столкнулись, массово меняя галактического диска и россыпь звезд далеко и широко. Это последняя крупная авария галактики пережил, прежде чем он предполагал привычной форме спирали видел сегодня. Текст объявления Хотя сигнал о том, что древний аварии скрывался в простом виде в течение миллиардов лет, то только через данных ГАИ установлено, что астрономы наконец-то смогли его обнаружить. “Это просто невероятно, что смогли найти такую важную веху в истории Млечного Пути”, - говорит Хельми. Таких монументальных открытий становятся почти привычными благодаря Гайя. Миссия направлена в каталоге более одного миллиарда местных звезд, графиков их яркости, температуры, возраста, места и скорости. Именно эти последние два свойства, которые особенно поучительны для астрономов: до Гайи, ученые не хватало высокоточных измерений расстояния до многих звезд, а также то, что известно как правильное движение, или звездного движения по небу. Используя эту чрезвычайно важную информацию, исследователи могут—как Хельми и ее коллеги—охоты для групп объектов, путешествуя вместе в согласованных траекторий ссылки на общую историю. Скоростей звезд также может помочь астрономам проследить влияние темной материи—невидимого и еще-загадочной субстанции, которая составляет большую часть массы галактики и поворотах пути звезд, со своей гравитацией. Сотни статей были опубликованы данные с апреля Гайи 2018 выпуска. Они рисуют картину Млечного Пути, которая является гораздо более динамичной и сложной, чем представлялось ранее. Галактика кишит сюрпризами, в том числе и оттенками темной материи сгустки, что в конечном итоге может дать ученым лучше понять свойства непрозрачного материала. В начале, простой в месте находки уже были трансформационными, говорит астроном Василий Белокуров из Кембриджского университета, Великобритания, и еще они просто проблеск того, что грядет: “как мы видим Млечный Путь явно изменилась.” Разрушительное прошлое Солнечная система находится на окраине Млечного Пути, около 8000 парсек (26 000 световых лет) от галактического центра, на втором спиральном рукаве известный как Орион. Именно с этого насеста, глядя на огромные белые полосы, простирающиеся по ночному небу, что астрономы должны наметить структуру галактики.К середине 20-го века они нарисовали широкую картину, определяющую, что звезды Млечного Пути распределены в центральной выпуклости, обернуты змеиными звездными ветвями и окружены тонким сферическим ореолом. В 1970-х и 1980-х годах исследователи пришли к выводу, как эта структура создавалась на протяжении миллиардов лет, начиная с огромного облака темной материи, газа и пыли. Видимые компоненты разрушались в дискообразную структуру, которая затем увеличивалась, пожирая меньшие спутниковые галактики. Позже астрономы заполнили детали, используя наземные телескопы, чтобы повторно сфотографировать все ночное небо. Такие исследования позволили ученым более пристально вглядываться в крупномасштабные галактические объекты, такие как звездное гало, где они обнаружили остатки небольших галактик, которые были вытянуты в усеянные звездами потоки мусора. Но наземные исследования дают астрономам только столько информации о структуре Млечного Пути, главным образом потому, что размытие от турбулентной атмосферы Земли ограничивает то, насколько точно можно определить расстояния до звезд. И хотя скорость, с которой звезды движутся к Земле или от нее, можно измерить по изменению цвета, определить их правильное движение - и, следовательно, их полную трехмерную скорость - сложно, поскольку большинство объектов так мало движутся по небу в человеческом масштабе времени. Эта проблема затмила отношения между многими звездами - связи, которые могут быть обнаружены сходством в их движениях. Рекламное объявление Миссия Gaia общей стоимостью около 740 миллионов евро (844 миллиона долларов США), которая была утверждена в 2000 году и запущена 13 лет спустя, была предназначена для устранения этих пробелов. Облетая вокруг Солнца немного дальше, чем Земля, космический корабль снимает одни и те же звезды с разных позиций на своей орбите. Это позволяет астрономам измерять расстояние через величину, известную как звездный параллакс - бесконечно малые сдвиги в видимом положении объекта на небе, которые сопровождают изменение перспективы. Спутник ЕКА Hipparcos, который работал с 1989 по 1993 год, собирал аналогичные данные параллакса. Но точность Гайи в конечном итоге будет в 100 раз выше. И благодаря своей чувствительности он может проникать глубже в галактику: около 99 процентов из более чем одного миллиарда звезд, которые он наблюдает, никогда точно не определяли свои расстояния. В вычислительно интенсивном проекте исследователи Gaia создали график расположения каждой звезды относительно любой другой звезды, которую видит телескоп. Это позволило команде измерить скорость движения звезд по небу - их правильное движение. Затем, измеряя небольшие сдвиги в цвете звезд, астрономы могут получить информацию о том, как быстро объекты движутся к спутнику или от него вдоль линии его обзора. Комбинация двух измерений плюс расстояния, рассчитанные по Gaia, обеспечивают полное трехмерное движение звезд. Gaia может измерить движение в пределах прямой видимости самых ярких звезд, которые она видит, но наземные телескопы помогут измерить оставшиеся звезды. Знание, где находится каждая звезда и куда она идет, позволяет исследователям быстро выявлять скрытую историю Млечного Пути. Так было в случае древнего столкновения, исследованного Хелми и ее коллегами (см. «Слияние на ранних этапах формирования нашей галактики»). В их работе доказательство того, что когорта звезд, которые они обнаружили, имеет общее происхождение, было подкреплено данными наземного обзора неба Слоана (SDSS) в Нью-Мексико, который показал, что все члены ансамбля имели одинаковый химический состав. , Команда выбрала имя Гайя-Энцелад для галактической галактики, которая, как считается, была домом звезд. Энцелад был великаном, который произошел от Гайи в греческой мифологии. рассылка промо Так случилось, что Белокуров и его коллеги также нашли доказательства столкновения, используя информацию из предварительной публикации данных Гайи в 2016 году.Эти данные не включали показания правильного движения, но, сравнивая звездные позиции в этом наборе данных с наблюдениями SDSS, сделанными около десяти лет назад, команда могла видеть, как звезды перемещались за прошедшее время. Они заметили группу объектов, путешествующих вместе по эксцентричным орбитам, которые должны в конечном итоге перенести их из центра галактики на окраину. Похоже, что они произошли от одного крупного крушения, их общая история очевидна из-за сходства в содержании металла. Поскольку намеченные скорости сформировали форму колбасы, команда окрестила галактику Гайя древней карликовой галактикой, которая когда-то была домом звезд. Двойное именование привело к некоторой путанице в сообществе. Но как бы ни называли виновника, древнее слияние могло быть ключом к загадке Млечного Пути. Диск галактики состоит из двух компонентов: тонкий внутренний диск, содержащий газ, пыль и молодые звезды, расположен как заполнение Орео, внутри толстого внешнего диска, состоящего почти целиком из более старых звезд. Астрономы спорят, возник ли сначала толстый диск с газом и пылью, а затем конденсирующимися для образования более тонкого ядра, или же структура начиналась с тонкого диска, который затем был частично надут. Поскольку во время крушения "Gaia-Enceladus-Sausage" составляла значительную часть размера Млечного Пути, она бы откладывала много энергии в галактический диск, нагревая и расширяя его. Группа Хельми рассматривает это как знак в пользу сценария набухания и как свидетельство драматического искажения Млечного пути. Скорость, с которой такие ранее непростые идеи могут быть получены с использованием данных "Gaia", поразила исследователей. Астроном Кэтрин Джонстон из Колумбийского университета в Нью-Йорке вспоминает ажиотаж над статьей, опубликованной на следующий день после публикации данных в апреле, в которой показано, как движения около шести миллионов звезд возле Солнца выровнены по своеобразной спирали, похожей на раковину улитки Джонстон говорит, что эта модель, казалось, была отпечатком пальца, отпечатанным маленькой спутниковой галактикой, известной как Стрелец. Источник:scientificamerican.com

Теория Большого взрыва

Фраза «Большой взрыв» суммирует наиболее широко принятую научную теорию о том, как известная вселенная перешла в ее нынешнее состояние. Данные свидетельствуют о том, что период расширения начался около 13,8 млрд (± 200 млн) лет назад и продолжается с тех пор.Фактическая причина инфляции не была полностью определена, хотя базовая модель делает некоторые прогнозы, которые подтвердились. Существует много взглядов на то, что новая физика покажет о начале Вселенной - потому что это все еще открытый вопрос. В одном предложении пространство и время (пространство-время) начали существовать 13,8 миллиардов лет назад. В других предложениях Вселенная имеет инфляционные периоды. Еще в одном предложении существовала «мультивселенная» до того, как началась наша вселенная. Детали того, что произошло до 13,8 миллиардов лет назад (или, если это вообще имеет смысл), еще предстоит выяснить. Многие сходящиеся линии доказательств поддерживают модель Большого взрыва, в том числе: наблюдаемое расширение вселенной наблюдаемое космическое микроволновое фоновое излучение и его анизотропии наблюдаемые соотношения элементов, которые остались от ранней вселенной моделирование, включающее формирование галактики множество измерений (большинство из которых не имеют ничего общего с космологией), которые показывают, что темная материя реальна, а не просто «фактор выдумки» (как утверждают некоторые альтернативные теоретики и креационисты) Обратите внимание, что в отличие от того, что утверждают некоторые креационисты, теория Большого взрыва не пытается описать начальные условия или первопричину вселенной. Теория просто рассматривает развитие вселенной от ее чрезвычайно плотных и горячих ранних стадий до ее нынешней формы. (Сравните и сопоставьте, как теория эволюции также касается не происхождения жизни на Земле, а просто ее развития после ее возникновения.) Поучительно думать о Большом взрыве не как о локализованном взрыве, из которого вся материя удаляется, но скорее как равномерное расширение самого пространства. Наблюдатель в любой точке вселенной видит одно и то же: однородное распределение вещества повсюду, причем все больше и больше удаленных частей удаляются все быстрее и быстрее . содержание Происхождение модели Большого взрыва В течение сотен лет люди предполагали, что у Вселенной было начало - такие предположения предвещали предпосылку Большого взрыва. Астрономы, такие как Йоханнес Кеплер (1571-1630), утверждали, что вселенная была конечной по возрасту. Эдгар Аллан По в 1848 году рассматривал Вселенную как циклическую по своей природе, расширяющуюся и сжимающуюся из одного изначального состояния. По также верил, что время и пространство едины, почти за 100 лет до того, как Альберт Эйнштейн докажет это. В 1927 году бельгийский физик и католический священник Жорж Леметр предложил расширяющуюся модель вселенной, чтобы объяснить наблюдаемые красные смещения спиральных туманностей. Эдвин Хаббл предоставил данные наблюдений о красных смещениях галактик в 1929 году. Эйнштейн, сознательно подразумевая, что в его теории общей теории относительности 1915 года произошел Большой взрыв, доказал, что математические данные указывают на отправную точку времени и пространства. Жорж Леметр заметил значение Эйнштейна, и поэтому Леметр официально объявил модель Большого взрыва.В то время, однако, это не называлось «Большой взрыв». Лемэтр назвал это своей теорией «фейерверков», потому что он предполагал взрывное начало. Термин «Большой взрыв» появился только в 1949 году, когда Фред Хойл (сам являющийся сторонником модели устойчивого состояния) придумал термин «Большой взрыв» как уничижительный ярлык. Сам Эйнштейн предложил космологическую константу, чтобы поддержать теорию устойчивого состояния, будучи глубоко обеспокоенным представлением о том, что вселенная расширяется и может в конечном итоге сузиться, что привело к тому, что было названо «Большим кризисом». Позже он исправил это, назвав космологическую константу своей «самой большой ошибкой». В настоящее время, однако, считается, что Эйнштейн не промахнулся, когда создал космологическую постоянную, потому что в настоящее время космологическая постоянная считается символом темной энергии, которая представляет собой таинственную силу, вызывающую фактическое расширение пространства, означающее, что Большой Хруст не произойдет. Исходные предположения Есть два предположения, необходимых для построения Большого взрыва. Имеются эмпирические доказательства обоих этих предположений, и они считаются разумными, оправданными заявлениями, а не постулатами. Законы физики одинаковы везде во Вселенной и одинаковы на протяжении всей истории вселенной. В достаточно большом масштабе Вселенная является однородной и изотропной. Первое предположение является прямым, потому что а) нет доказательств обратного и б) без него вы могли бы также отказаться от какой-либо астрономии, астрофизики или космологии вообще, поскольку если физические законы в галактике Андромеды как-то отличаются от того, где мы живем, но различия настолько тонки, что мы не можем обнаружить никого из того, где мы находимся - ну, довольно трудно пойти туда и измерить их. Это предположение необходимо, потому что, когда мы говорим о том, как вещи взаимодействуют в галактических, гораздо менее универсальных масштабах, нам необходимо использовать общую теорию относительности. Намного лучше, если общая относительность применяется к другим галактикам так же, как к нашей. Второе предположение известно как космологический принцип, который имеет сильную эмпирическую поддержку. По сути, это более сильная версия принципа Коперника, которая гласит, что у Земли нет особого места в космосе. Что на самом деле говорит теория Большого взрыва «Распространенным заблуждением является то, что большой взрыв обеспечивает теорию космического происхождения. Это не так. Большой взрыв - это теория… которая очерчивает космическую эволюцию за доли секунды после того, что случилось с созданием вселенной, но ничего не говорит вообще о самом нулевом времени. И поскольку, согласно теории большого взрыва, взрыв - это то, что должно было произойти в начале, большой взрыв исключает взрыв. Он ничего не говорит нам о том, что ударил, почему он ударил, как он ударил, или, честно говоря, действительно ли он ударил вообще ". Брайан Грин, Ткань Космоса, мягкая обложка, с. 272, акцент в оригинале Несмотря на свое название, теория Большого взрыва ничего не говорит о том, как Вселенная возникла впервые. Другими словами, это ничего не говорит о самом Большом Взрыве. Все, что он говорит: «Хорошо, мы знаем законы физики в этих энергетических масштабах, поэтому мы можем экстраполировать обратно примерно до 10-43 секунд, но кроме этого мы понятия не имеем, что произошло; нам нужна квантовая теория гравитации для это." В этом разделе дается график теории большого взрыва. Эпоха Планка Эра Планка - это эра времени от абсолютного нуля до 10-43 секунд (одноименное время Планка) после Большого взрыва. У нас пока нет рабочей теории для этого промежутка времени и почти нет данных наблюдений - соответственно, мало что можно сказать об этом с уверенностью. Однако в эти короткие времена и при высоких энергиях ожидается, что гравитация будет такой же сильной, как и другие три фундаментальные силы (сильное, слабое и электромагнитное взаимодействие), и все четыре силы могут быть объединены в одну.Вселенная в те времена была очень маленькой, намного меньше субатомной частицы, горячей и гладкой, даже если бы, когда она начала расширяться, квантовые вариации начали вызывать небольшие колебания плотности на ней. Великая Эпоха Объединения Через 10-43 секунды Вселенная, все еще довольно крошечная, несмотря на то, что она несколько расширилась, остыла до 1032 К, в результате чего гравитация откололась от других трех сил. Хотя Стандартная модель физики элементарных частиц не может приспособиться к такой Великой Единой Теории (GUT), многие теории выходят за рамки Стандартной Модели, например, Суперсимметрия, может. В квантовой теории поля (описание взаимодействия частиц на фундаментальном уровне) частицы не имеют голых масс - масса является следствием процесса, называемого спонтанным нарушением симметрии. В высокосимметричных GUT частицы безмассовые. инфляция Концепция космической инфляции предполагает, что примерно через 10-36 секунд после начального момента, когда она остыла до 1028 К, Вселенная переживала период быстрого расширения, который сглаживал колебания плотности, упомянутые выше. Инфляция была разработана Аланом Гутом в начале 1980-х годов для решения некоторых проблем со стандартной теорией Большого взрыва. Это: Проблема горизонта: материя в современной Вселенной чрезвычайно однородна; плотность галактик и газовых облаков одинакова, независимо от того, в каком направлении мы смотрим. Кроме того, температура фотонов космического микроволнового фона с одного направления такая же, как с противоположного направления. Эти фотоны происходят из двух точек во вселенной, которые никогда не были в контакте. Все же как-то они одинаковой температуры! Единственный способ решить эту проблему состоял в том, что Вселенная очень быстро расширялась на ранних стадиях. Источник:rationalwiki.org