İyul ayında ucuz və orta qiymətli avtomobillərə marağın artması, premium modellərə tələbin azalması alıcı davranışında dəyişiklik olduğunu göstərir.
Bəs bu tendensiya alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsindən xəbər verir, yoxsa vətəndaşlar daha rasional seçim etməyə başlayıblar?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov bildirib ki, hazırda ölkəmizdə fəaliyyət göstərən avtomobil şirkətlərinin rəsmi nümayəndəlikləri, dilerləri və distribütorları müəyyən çətinliklərlə üzləşirlər.
Onun sözlərinə görə, burada əsas məsələlərdən biri bazarda rəsmi kanallarla gətirilən avtomobillərlə fərdi qaydada idxal olunan avtomobillər arasında yaranan qiymət fərqidir:
"Çindən zəmanətsiz, Azərbaycan bazarı üçün nəzərdə tutulmayan və fərqli standartlara uyğun avtomobillərin "ikinci əl avtomobil” adı ilə ölkəyə gətirilməsi, daha sonra isə Azərbaycanda faktiki olaraq yeni avtomobil kimi satışa çıxarılması rəsmi diler və distribütorların fəaliyyətinə ciddi təsir göstərir. Eyni marka və model olsa da, bu avtomobillərin komplektasiyası, texniki göstəriciləri, təhlükəsizlik standartları, proqram təminatı və digər xüsusiyyətləri fərqli ola bilər.
Digər tərəfdən, rəsmi dilerlərin satdığı avtomobillərdə zavod zəmanəti, texniki xidmət, ehtiyat hissələrinin təminatı və satışdan sonrakı servis imkanları mövcuddur. Fərdi qaydada gətirilən avtomobillərdə isə bu təminatlar ya ümumiyyətlə olmur, ya da məhdud olur. Təbii ki, istehlakçı ilk növbədə avtomobilin qiymətinə baxdığı üçün daha ucuz təkliflərə üstünlük verə bilir. Nəticədə rəsmi şəkildə gətirilən, zəmanətli və standartlara cavab verən avtomobillərin satışında müəyyən çətinliklər yaranır.
Burada əsas problem ondan ibarətdir ki, bazarda eyni marka və model avtomobilin müxtəlif mənbələrdən və fərqli şərtlərlə satışa çıxarılması qiymət rəqabətini də dəyişir. Rəsmi diler avtomobilin idxalından tutmuş servis xidmətinə qədər bir sıra xərcləri öz üzərinə götürür. Fərdi idxalçı isə eyni xərclərin hamısını daşımadığı üçün avtomobili daha aşağı qiymətə təklif edə bilir. Bu isə rəsmi satış kanalları üçün ciddi rəqabət problemi yaradır.
Digər mühüm məqam isə yeni hibrid və elektromobillərlə bağlı güzəştlərin müddətinin başa çatmasıdır. Artıq bu avtomobillərin idxalı və satışı zamanı əvvəlki güzəştlərin olmaması onların son qiymətinə təsir göstərir. Nəticədə yeni avtomobil almaq istəyən vətəndaşın qarşısında daha yüksək qiymət formalaşır. Bu da müəyyən istehlakçı qrupunun daha münasib qiymətə ikinci əl avtomobillərə və ya fərdi qaydada gətirilən avtomobillərə yönəlməsinə səbəb ola bilər.
Belə bir vəziyyət avtomobil parkının yenilənməsi prosesinə də təsirsiz ötüşmür. Çünki yeni avtomobillərin qiyməti artdıqca və istehlakçının seçim imkanları dəyişdikcə köhnə avtomobillərə maraq yenidən arta bilər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə avtomobil parkının yaşlanması baxımından müəyyən risklər yaradır”.
Eldəniz Cəfərov əlavə edib ki, hazırda bazarda iki istiqamətdə marağın artdığını görmək mümkündür:
"Bir tərəfdən daha aşağı qiymətə ikinci əl avtomobillərə, digər tərəfdən isə fərdi qaydada xaricdən, xüsusilə də Çindən gətirilən və rəsmi zəmanəti olmayan avtomobillərə tələbat formalaşır. Bu tendensiya davam edərsə, rəsmi dilerlərin bazardakı payına və yeni avtomobil satışlarının dinamikasına təsir göstərə bilər.
Ona görə də məsələyə yalnız avtomobilin qiyməti prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. İstehlakçı avtomobil alarkən onun hansı bazar üçün istehsal edildiyini, zəmanətinin olub-olmadığını, texniki xidmət imkanlarını, ehtiyat hissələrinin əlçatanlığını və təhlükəsizlik standartlarına uyğunluğunu da nəzərə almalıdır. Əks halda, ilkin mərhələdə daha ucuz görünən avtomobil sonradan servis və texniki problemlər səbəbindən istehlakçı üçün daha böyük xərcə çevrilə bilər.
Nəticə etibarilə, hazırda avtomobil bazarında həm qiymət, həm idxal, həm də satış kanalları baxımından müəyyən dəyişikliklər gedir. Rəsmi dilerlər bir tərəfdən fərdi idxalla, digər tərəfdən isə yeni avtomobillərin bahalaşması ilə rəqabət aparmalı olurlar. Bu prosesin avtomobil parkının yenilənməsinə və istehlakçıların seçimlərinə təsiri isə qarşıdakı dövrdə daha aydın görünəcək”, - deyə ekspert fikrini tamamlayıb.
