Hörmüz boğazının bağlanması ehtimalı qlobal enerji bazarlarında ciddi narahatlıq yaradıb.
AZXEBER.COM xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, strateji tranzit məntəqəsində mümkün fasilələr neftin qiymətini 100 dollara qədər yüksəldə və uzunmüddətli perspektivdə qlobal tələbin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) məlumatına görə, ötən il boğazdan gündəlik orta hesabla 20 milyon barel xam neft və neft məhsulları daşınıb. Bu, dünya üzrə dəniz yolu ilə həyata keçirilən neft ticarətinin təxminən 25 faizinə bərabərdir. Alternativ marşrutların məhdud olması səbəbindən Hörmüzdə hər hansı pozuntu qlobal bazarlara dərhal təsir göstərir.
Sent-Qallen Universitetinin Makroiqtisadiyyat professoru Müqəddəs Qvido Kozzi bildirib ki, ən çox zərər görəcək ölkələr Körfəzdən neft idxalından asılı olan dövlətlər olacaq. Onun sözlərinə görə, Asiyanın iri idxalçıları – Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya qısa müddətdə ciddi təchizat fasilələri ilə üzləşə bilər.
Avropa ölkələrinin də təsirlənəcəyi gözlənilir, lakin Amerika Birləşmiş Ştatları, Norveç və Afrika mənbələrinə qismən şaxələndirmə hesabına təsir nisbətən daha zəif ola bilər. ABŞ isə daxili istehsalın artması səbəbindən birbaşa zərbə almasa da, qlobal qiymət artımları iqtisadiyyata dolayı təsir göstərəcək.
Kozzi vurğulayıb ki, qısa müddətdə risk mükafatları və ehtiyat yığımı səbəbindən qiymətlərdə kəskin artım baş verə bilər. Hətta müvəqqəti fasilə belə Brent markalı neftin qiymətində ikirəqəmli artım yarada bilər.
O, həmçinin tarixi paralellərə diqqət çəkib: 1973-cü il neft embarqosu, 1980-ci illərdəki İran-İraq müharibəsi və 2019-cu ildə Səudiyyə Ərəbistanının neft obyektlərinə edilən hücumlar. Professorun sözlərinə görə, hazırkı qlobal neft bazarı daha çox maliyyə baxımından inteqrasiya olunub və spekulyativ dinamika qiymət dəyişkənliyini daha da artıra bilər.
Ekspert hesab edir ki, pozuntunun müddəti həlledici olacaq. Qısamüddətli fasilə əsasən inflyasiya təzyiqləri və enerji xərclərinin artımı ilə nəticələnə bilər. Lakin uzunmüddətli bağlanma xüsusilə enerji idxal edən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqtisadi artımı ciddi şəkildə ləngidə, inkişaf etmiş ölkələrdə isə mərkəzi bankları pul siyasətinin yumşaldılmasını təxirə salmağa məcbur edə bilər.
Gülay
