Naxçıvan haqqında uzun illər daha çox onun coğrafi mövqeyindən, nəqliyyat imkanlarından və digər bölgələrdən fərqli iqtisadi xüsusiyyətlərindən danışılıb. Bu gün isə Naxçıvana başqa prizmadan baxmaq üçün əsaslar yaranır. Qarşıda duran məsələ yalnız mövcud imkanları qorumaq deyil, onları yeni investisiyalara, istehsala və biznes imkanlarına çevirməkdir.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri zamanı diqqətə çatdırılan layihələr də məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Sənaye parkı, nəqliyyat infrastrukturu, şəhərsalma, turizm və digər istiqamətlər üzrə atılan addımlar ayrı-ayrı layihələr təsiri bağışlasa da, əslində eyni iqtisadi məqsədə xidmət edir: Naxçıvanın iqtisadi fəallığını artırmaq və regionun potensialını real iqtisadi dəyərə çevirmək.
İqtisadiyyatın sadə bir qaydası var: infrastruktur imkan yaradır, biznes həmin imkanın üzərində dəyər yaradır. Buna görə Naxçıvanda həyata keçirilən layihələrin əsl nəticəsi onların nə qədər böyük və ya bahalı olması ilə deyil, nə qədər yeni iqtisadi fəaliyyət yaratması ilə ölçüləcək. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 310 hektarlıq ərazini əhatə edən park regionda istehsalın genişləndirilməsi və yeni investisiyaların cəlb edilməsi üçün mühüm platformadır. Lakin onun iqtisadi əhəmiyyəti yalnız burada fəaliyyət göstərəcək müəssisələrin sayı ilə məhdudlaşmır. Hər yeni istehsal müəssisəsi öz ətrafında başqa bizneslərə ehtiyac yaradır. Xammal, logistika, qablaşdırma, texniki xidmət, nəqliyyat, İT və digər xidmətlərə olan tələbat artır. Beləliklə, bir investisiya layihəsi təkcə yeni iş yeri yaratmır, eyni zamanda yeni sahibkarlıq imkanlarının yaranmasına səbəb olur. Ona görə də sənaye parkının uğurunu yalnız zavodların sayı ilə deyil, onun ətrafında formalaşacaq biznes ekosistemi ilə qiymətləndirmək daha doğru olar.
Burada daha bir mühüm məsələ istehsalın hədəfidir. Naxçıvan üçün yalnız daxili bazara hesablanmış istehsal modelinin imkanları məhdud ola bilər. Əsas potensial regionun coğrafi üstünlüklərindən istifadə edərək rəqabətqabiliyyətli məhsulların daha geniş bazarlara çıxarılmasındadır. Bunun üçün istehsalın ixracyönümlü olması, məhsulun əlavə dəyərinin yüksək olması və logistika imkanlarının düzgün qurulması vacibdir. Naxçıvanın Türkiyə və İranla qonşuluğu, Azərbaycanın digər əraziləri ilə nəqliyyat bağlantılarının inkişafı və regionda yeni kommunikasiya imkanlarının yaranması bu baxımdan ciddi üstünlük yarada bilər. Çünki biznes üçün yol sadəcə yol deyil. Yol bazara çıxışdır. Bazara çıxış isə biznesin böyüməsi üçün imkan deməkdir. Lakin burada da əsas məsələ yalnız infrastrukturun qurulması deyil. Bu infrastrukturdan istifadə edə biləcək rəqabətqabiliyyətli bizneslərin yaranmasıdır. Əks halda, yaxşı yolun özü iqtisadi nəticə yaratmır. Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafını nəzərdə tutan Baş Plan da bu prosesin uzunmüddətli tərəfini göstərir. Şəhərin inkişafı ilə yeni yaşayış məkanları, iş yerləri və xidmətlər formalaşdıqca iqtisadi tələbat da artacaq. Bu, sahibkar üçün yeni bazar deməkdir.
Bundan əlavə, insanların sayı və gəlirləri artdıqca daha çox xidmətə ehtiyac yaranır. Ticarət, restoran, nəqliyyat, təhsil, səhiyyə, əyləncə, məişət və rəqəmsal xidmətlər üçün yeni imkanlar açılır. Buna görə şəhərsalma yalnız tikinti məsələsi deyil. Şəhərin inkişafı həm də gələcək bazarın formalaşdırılmasıdır. Turizm sektorunda da eyni yanaşma keçərlidir. Naxçıvanın tarixi, mədəni irsi və təbii imkanları böyük turizm potensialı yaradır. Bütün bunlar sahibkarlar üçün yeni biznes imkanlarıdır. Əslində, qarşıdakı mərhələnin ən mühüm məsələlərindən biri də dövlət tərəfindən özəl sektor üçün yaradılan imkanların məhz real biznes imkanlarına çevrilməsi potensialıdır. Çünki dövlət investisiyası iqtisadi inkişaf üçün güclü başlanğıc yaradır. Lakin davamlı iqtisadi artımı biznes təmin edir. Yeni müəssisələr yaradan sahibkarlar, yerli məhsulları brendə çevirən şirkətlər, ixrac bazarlarına çıxan istehsalçılar, yeni texnologiyalar tətbiq edən bizneslər və xidmət sektorunda innovativ modellər quran gənclər Naxçıvanın iqtisadi gələcəyinin əsas iştirakçılarına çevrilə bilərlər.
Çinarə Ağayeva
Biznes məsləhətçi
