Qadınların kişilərə zorakılığının artmasının səbəbi açıqlandı

Son zamanlar qadınların kişilərə qarşı fiziki və psixoloji zorakılıq törətməsi ilə bağlı xəbərlərə də rast gəlinir. Zorakılıq daha çox kişilərin qadınlara qarşı törətdiyi hallarla gündəmə gəlsə də, qadınların kişilərə qarşı şiddət göstərməsi də cəmiyyətdə diqqət çəkən məsələlərdəndir.

Bu kimi halların artmasına hansı amillər səbəb olur?

Demokrat.az-a mövzu ilə bağlı açıqlama verən Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri, psixoloq Elnur Rüstəmov bildirib ki, son dövrlərdə qadınların kişilərə qarşı fiziki və psixoloji zorakılıq göstərməsi ilə bağlı xəbərlərin daha çox görünməsi bu halların mütləq şəkildə kəskin artdığı anlamına gəlmir:

"Burada sosial şəbəkələrin, medianın və insanların əvvəllər gizli saxladıqları hadisələr haqqında daha açıq danışmasının da rolu var. Lakin zorakılığın kim tərəfindən törədilməsindən asılı olmayaraq, bu, ciddi psixoloji və sosial problemdir. Qadınların kişilərə qarşı zorakı davranış göstərməsinin arxasında tək bir səbəb dayanmır. Belə hallara müxtəlif fərdi, ailəvi və sosial amillər təsir edə bilər. Uşaqlıq dövründə zorakılığa məruz qalmaq və ya ailədə zorakı münasibətləri müşahidə etmək insanda münaqişələrin güc, təhqir və təzyiq vasitəsilə həll olunması barədə yanlış davranış modeli formalaşdıra bilər. Emosiyaları idarə etməkdə çətinlik, yüksək impulsivlik, qısqanclıq, tərk edilmək qorxusu, qarşı tərəfə nəzarət etmək istəyi, uzun müddət toplanmış qəzəb və həll edilməmiş münasibət problemləri də zorakı reaksiyalara yol aça bilər. Bəzi hallarda qadının zorakı davranışı uzun müddət davam edən qarşılıqlı münaqişənin, əvvəlki təhqir və zorakılığın fonunda meydana çıxan cavab reaksiyası ola bilər. Ancaq bu məqam zorakılığa haqq qazandırmır”.

Psixoloq əlavə edib ki, hadisəni düzgün qiymətləndirmək üçün yalnız son görünən epizoda deyil, münasibətin ümumi tarixçəsinə və zorakılığın qarşılıqlı olub-olmamasına da baxılmalıdır:

"Psixoloji zorakılıq çox zaman fiziki zorakılıqdan daha gec nəzərə çarpır. Davamlı alçaltma, təhqir, hədələmə, şantaj, kişinin sosial əlaqələrini məhdudlaşdırmaq, telefonuna və maliyyəsinə nəzarət etmək, uşaqlardan təzyiq vasitəsi kimi istifadə etmək, onu ailəsi və dostları qarşısında nüfuzdan salmaq da zorakılığın formalarıdır. Belə davranışlar kişidə özünəinamın azalmasına, təşvişə, depressiv vəziyyətə, sosial təcridə və bəzən özünə zərərvermə düşüncələrinə qədər gedib çıxan ciddi nəticələr yarada bilər. Problemi ağırlaşdıran əsas məqamlardan biri cəmiyyətdə "kişi güclü olmalıdır, şikayət etməməlidir” təsəvvürünün mövcudluğudur. Kişilər lağa qoyulmaqdan, zəif görünməkdən və onlara inanılmamasından çəkinərək yaşadıqları zorakılığı gizlədə bilirlər. Nəticədə hadisə vaxtında aşkarlanmır və zorakı münasibət davam edir.

Bu məsələyə qadın–kişi qarşıdurması kimi deyil, zorakılıq problemi kimi yanaşmaq lazımdır. Zərərçəkənin cinsi deyil, təhlükəsizliyi və hüquqları əsas götürülməlidir. Ailələrdə sağlam ünsiyyət bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, emosiyaların idarə olunmasının öyrədilməsi, psixoloji yardımın əlçatan olması və zorakılıq barədə müraciət edən kişilərə də qərəzsiz yanaşılması vacibdir. Fiziki təhlükə və təhdid varsa, zərərçəkən təhlükəsiz yerə keçməli və hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidir. Erkən mərhələdə peşəkar yardım almaq isə münaqişənin daha ağır nəticələrə çevrilməsinin qarşısını ala bilər”.