Müasir dövrdə insanların ən çox qarşılaşdığı sağlamlıq problemlərindən biri də yuxusuzluqdur. Gərgin iş rejimi, gündəlik stress, sosial şəbəkələrdən uzun müddət istifadə və qeyri-sağlam həyat tərzi insanların yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən əsas amillər sırasında yer alır. Lakin bir çox hallarda adi yorğunluq və ya psixoloji gərginliklə əlaqələndirilən yuxusuzluq orqanizmdə baş verən müəyyən dəyişikliklərin, hətta bəzi ciddi xəstəliklərin ilkin əlamətlərindən biri ola bilər.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, son illərdə yuxu pozuntuları yalnız yaşlı insanlar arasında deyil, gənclər və yeniyetmələr arasında da diqqət çəkən problemlərdən birinə çevrilib. Bəzi insanlar gecə saatlarla yuxuya gedə bilmir, digərləri isə yuxuya getdikdən qısa müddət sonra oyanır və yenidən yatmaqda çətinlik çəkirlər. Hətta kifayət qədər yatdıqlarını düşünən şəxslər arasında səhər saatlarında yorğunluq, halsızlıq və diqqət dağınıqlığından şikayət edənlər də az deyil.
Tibbi məlumatlara əsasən, davamlı yuxusuzluq depressiya, təşviş pozuntuları, qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətində pozulmalar, xroniki ağrılar və bəzi nevroloji xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər. Xüsusilə qalxanabənzər vəzinin həddindən artıq aktivliyi zamanı yaranan hormonal dəyişikliklər ürəkdöyünmə, əsəbilik, tərləmə və yuxuya getməkdə çətinlik kimi əlamətlərlə müşayiət oluna bilər.
Bununla yanaşı, gecə ərzində tənəffüsün təkrar-təkrar dayanması ilə xarakterizə olunan yuxu apnesi də yuxu keyfiyyətini ciddi şəkildə poza bilər. Bu vəziyyət bəzi insanlarda gecə tez-tez oyanma, səhər baş ağrısı və gündüz həddindən artıq yuxululuqla özünü göstərir. Müalicə olunmayan yuxu apnesi yüksək qan təzyiqi və ürək-damar problemləri riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, uzun müddət davam edən keyfiyyətsiz yuxu insanın gündəlik fəaliyyətinə, yaddaşına, diqqətinə və emosional vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Xroniki yuxu çatışmazlığı bəzi ürək-damar və metabolik xəstəliklərin inkişaf riskinin artması ilə də əlaqələndirilir.
Digər tərəfdən, yuxusuzluğun səbəbi hər zaman ciddi xəstəlik olmur. Axşam saatlarında həddindən artıq kofein qəbulu, nizamsız yuxu rejimi, bəzi dərman preparatları və psixoloji gərginlik də bu problemin yaranmasına səbəb ola bilər. Buna görə də davamlı yuxu pozuntularının səbəbinin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim müayinəsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şahanə Ziyad
