Dünya liderlərinin orta yaşı təxminən 64-dür, lakin bəzi ölkələrdə liderlər vətəndaşlarının əksəriyyətindən xeyli böyükdürlər.
AZXEBER.COM lent.az-a istinadən xəbər verir ki, ən bariz nümunə Kamerundur, burada 93 yaşlı prezident Pol Biya orta yaşı cəmi 18 olan əhalisi olan bir ölkəyə rəhbərlik edir. Eyni zamanda, araşdırma demokratik və avtoritar dövlətlər arasında liderlik müddətində əhəmiyyətli bir fərq aşkar edib.
Tədqiqatçı Hanna Riçinin 140-dan çox ölkədən əldə etdiyi məlumatlara əsaslanan təhlili öz ölkələrində əsas icra hakimiyyətinə malik prezidentləri, baş nazirləri və kralları əhatə edir.
Dünyanın ən yaşlı liderləri hansı bölgələrdədir?
Dövlət və hökumət başçılarının orta yaşı bölgələrə görə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir. Ən yaşlı liderlər Afrikada yaşayır və onların orta yaşı 70-ə yaxınlaşır. Asiya və Şimali Amerikada bu rəqəm təxminən 65 ildir, Avropa və Cənubi Amerikada isə liderlər orta hesabla 50 yaşdadırlar - daha gəncdirlər.
Liderlərin yaşı ilə əhali arasındakı fərq xüsusilə gənc demoqrafik quruluşa malik ölkələrdə nəzərə çarpır. Məsələn, Niger, Çad və Konqo Demokratik Respublikasında əhalinin orta yaşı cəmi 16-dır.
Araşdırmaya görə, təhlil edilən 143 ölkədən 129-da liderlər vətəndaşlarının orta yaşından daha yaşlıdırlar. Yalnız yetkin əhali nəzərə alındıqda belə, liderlər orta hesabla təxminən 20 yaş böyükdürlər.
Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı olan olkə liderlərindən hansı ən yaşlısıdır?
Tədqiqata daxil olan 19 "Böyük doqquzluq” ölkəsi arasında iki lider 80 yaşına çatıb. Bunlar Braziliya prezidenti Luis İnasio Lula da Silva və ABŞ prezidenti Donald Trampdır - hər ikisi 80 yaşındadır.
Digər yeddi lider 70 yaşdan yuxarıdır. Bu arada, bu liderlərdən yalnız üçü 50 yaşdan kiçikdir:
* İtaliyanın baş naziri Corciya Meloni – 49 yaş;
* Fransa prezidenti Emmanuel Makron – 48 yaş;
* Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman – 41 yaş.
Səudiyyə Ərəbistanı məsələsində tədqiqatçılar xüsusilə vəliəhd şahzadəni icra hakimiyyətinin başçısı kimi nəzərdən keçiriblər. Lakin, əgər kral Salmanın 90 yaşı nəzərə alınsaydı, bu siyahıda yalnız iki gənc lider qalacaqdı.
Ən uzun müddət hakimiyyətdə oluan kimdir?
Liderin yaşı müasir siyasətin yalnız bir xüsusiyyətidir. Rəhbərlik vəzifələrində qalma müddəti də bundan az təsirli deyil.
Araşdırmaya görə, 74 yaşlı Vladimir Putin Rusiyada baş nazir olduğu dövrlər də daxil olmaqla 27 ildir hakimiyyətdədir. 72 yaşlı Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın baş nazir olduğu dövr də daxil olmaqla 24 il rəhbər vəzifələrdə çalışdığı bildirilir.
Xüsusilə uzunmüddətli hakimiyyətin aşkar nümunələrinə Afrikada rast gəlinir. Kamerun prezidenti Pol Biya 93 yaşında hakimiyyətdə qalır. O, ölkəni təxminən 50 yaşında ikən idarə etməyə başlayıb.
Tədqiqata daxil olan 41 Afrika ölkəsindən 31-i avtokratiya kimi təsnif edilir. Qitənin ən qədim on liderindən səkkizi bu kateqoriyadakı dövlətlərə rəhbərlik edir.
Demokratiyalarda liderlərin dəyişmə ehtimalı nə üçün daha yüksəkdir?
Tədqiqat həmçinin siyasi sistemlə hakimiyyətdə olma müddəti arasında əlaqə aşkar edib. Demokratiyalarda yenidən seçilməyə konstitusiya məhdudiyyətləri və seçicilərin başqa bir namizədi dəstəkləmək qabiliyyəti liderliyin dəyişməsinə kömək edir.
Avtoritar rejimlərdə hökmdarların onilliklər ərzində hakimiyyətdə qalmaq şansı daha yüksəkdir.
Tədqiqatçılar təhlilləri üçün "Demokratiyanın müxtəlifliyi" (V-Dem) təsnifatından istifadə ediblər. Bu təsnifata əsasən, verilənlər bazasına daxil edilmiş 25 liberal demokratiyanın heç birində on ildən çox hakimiyyətdə olan lider olmayıb. Lakin avtokratiyalar arasında hakimiyyəti qırx ildən çox davam edən liderlər də var.
Avropa Afrikadan fərqli bir mənzərə təqdim edir: liderləri, ümumiyyətlə, daha gəncdir, əhalisi isə nisbətən daha yaşlıdır. Buna görə də, burada liderlər və sakinlər arasında yaş fərqi adətən 20 ildən azdır və nadir hallarda 30 ildən çox olur.
Təhlil edilən ölkələr arasında yalnız ikisində əhalinin orta yaşından kiçik liderlər var: 39 yaşlı Rob Yettenin bu göstəricidən iki yaş kiçik olduğu Niderland və 39 yaşlı Miloyko Spaicin vətəndaşların orta yaşından cəmi bir yaş böyük olduğu Monteneqro.
