İnsanların həyat boyu daim nəyinsə axtarışında olması diqqət çəkən psixoloji və sosial davranışlardan biri hesab olunur. Daha yaxşı iş, daha yüksək gəlir, daha rahat həyat, daha uğurlu gələcək və ya ideal partnyor arzusu bir çox insanı davamlı olaraq yeni hədəflərə yönəldir. Maraqlıdır ki, insanlar bəzən uzun müddət arzuladıqları məqsədə çatdıqdan sonra belə bununla kifayətlənmir, daha yaxşısını əldə etmək üçün yeni axtarışlara başlayırlar. Bu isə "niyə insan heç vaxt tam doyum hissi yaşamır?” sualını yenidən gündəmə gətirir.
Bəs insanı daim daha artığını istəməyə və bitməyən axtarış hissi ilə yaşamağa sövq edən əsas səbəblər nələrdir?
Klinik psixoloq, psixoterapevt Rövşən Nəcəfov AZXEBER.COM-a açıqlamasında deyib ki, insan əşyalara, uğura, pula və hətta insanlara onların daşıya bilməyəcəyi mənalar yükləyir:
"İnsan çox vaxt həqiqətdə ehtiyacı olanı yox, başqalarında gördüyünü arzulayır. O, inanır ki, həmin insanın sahib olduğu əşya, status, uğur və ya münasibət ona da keçsə, nəhayət özünü tamamlanmış və xoşbəxt hiss edəcək. Amma əldə etdikdən sonra anlayır ki, axtardığı hiss həmin nəsnənin içində deyilmiş. Çünki problem nəsnənin yoxluğunda yox, ona yüklənən mənadadır. İnsan əşyalara, uğura, pula və hətta insanlara onların daşıya bilməyəcəyi mənalar yükləyir. "Bunu əldə etsəm, xoşbəxt olacağam", "Bu insan mənim bütün boşluqlarımı dolduracaq", "Ən yaxşısını tapsam, daha heç nə istəməyəcəyəm" kimi düşüncələr psixoloji illüziyalardır. Reallıq isə fərqlidir. Heç bir obyekt və ya insan daxili boşluğu tam doldura bilmir. Çünki boşluğun mənbəyi xaricdə deyil”.
O qeyd edib ki, mütləq mənada "ən yaxşı" anlayışı yoxdur:
"”Ən yaxşısını tapmaq" düşüncəsi də zehinin yaratdığı tələlərdən biridir. Əslində mütləq mənada "ən yaxşı" yoxdur. Hər zaman müqayisə ediləcək daha yaxşı və ya daha pis alternativ mövcuddur. İnsan müqayisə etdikcə məmnunluğunu yox, narazılığını böyüdür. Çünki müqayisənin sonu yoxdur. Bu, reallığın yox, düşüncənin istehsal etdiyi bir oyundur. Məqsədlərə çatmaq isə arzudan çox resurslardan asılıdır- bilik, bacarıq, imkan, zaman və psixoloji hazırlıqdan. İstəklərin reallıqla uzlaşmadığı yerdə məyusluq yaranır”.
Psixoloq deyib ki, münasibətlərdə də eyni qanun işləyir:
"Münasibətlərdə də eyni qanun işləyir. İnsan çox vaxt partnyor yox, beynində yaratdığı ideal obrazı axtarır. Sonra isə qarşısındakı insanı həmin obraza uyğunlaşdırmağa çalışır. Sağlam münasibətin təməli ideal partnyor deyil, psixoloji uyğunluqdur. Uyğunluq dəyərlərin, ünsiyyət tərzinin, emosional yetkinliyin və problemləri birlikdə həll edə bilmə bacarığının uyğunlaşmasıdır. Gözləntilər də reallıqla tənzimlənməlidir. Qarşı tərəfin bilikləri, bacarıqları, şəxsiyyəti və imkanları nəzərə alınmadan qurulan gözləntilər qaçılmaz şəkildə xəyal qırıqlığı yaradır. İnsanlara yox, onlar haqqında qurduğumuz illüziyalara bağlanırıq. Sonra isə reallıq həmin illüziyaları dağıdanda bunu sevginin və ya münasibətin sonu hesab edirik”.
"”Cəmiyyət isə "ideal partnyor", "ideal həyat" və "ideal uğur" anlayışlarını daim təbliğ edir. Bu sosial sifariş insanın seçimlərini öz daxili ehtiyaclarından uzaqlaşdırır. Nəticədə insan yaşamaq əvəzinə müqayisə edir, sevmək əvəzinə ideal axtarır, sahib olduqlarını qiymətləndirmək əvəzinə çatışmayanlara fokuslanır. İnsan əslində xoşbəxtliyi yox, ona vəd edilmiş xoşbəxtlik təsvirini təqib edir. Daxildə həll olunmayan boşluq isə xaricdə tapılan heç bir şeylə tam dolmur. Ona görə də axtarış bitmir”,-deyə psixoloq bildirib.
Şahanə Ziyad
