Onlayn alış-veriş gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrildikcə, mağazalar müştəriləri cəlb etmək üçün müxtəlif kampaniyalardan istifadə edir.
Bu kampaniyalar arasında ən diqqətçəkənlərdən biri isə "pulsuz çatdırılma” təklifidir. İlk baxışdan bu, istehlakçı üçün sadəcə əlavə xərcin aradan qalxması kimi görünür. Lakin bəzi hallarda "pulsuz çatdırılma” əslində bizi planlaşdırdığımızdan daha çox məhsul almağa sövq edən marketinq alətinə çevrilir.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, onlayn mağazalarda tez-tez belə təkliflərlə qarşılaşmaq mümkündür: "50 manatlıq alış-verişə pulsuz çatdırılma”, "100 manatdan yuxarı sifarişlərdə çatdırılma ödənişsizdir” və s.
Məsələn, bir şəxsin səbətində 42 manatlıq məhsul varsa və pulsuz çatdırılma üçün minimum məbləğ 50 manat müəyyən edilibsə, həmin şəxs 8 manatlıq əlavə məhsul almağı daha sərfəli hesab edə bilər. Nəticədə əvvəlcə 42 manat xərcləməyi planlaşdıran istehlakçı 50 manatlıq alış-veriş edir.
İqtisadi baxımdan isə burada diqqət çəkən məqam "8 manat əlavə xərcləyərək çatdırılma haqqına qənaət etmək” düşüncəsinin insanın alış qərarına təsir etməsidir.
ABŞ-da aparılmış araşdırmalardan birində pulsuz çatdırılma üçün müəyyən edilmiş həddin istehlakçıların alış-veriş niyyətinə təsiri araşdırılıb. Tədqiqat göstərib ki, belə kampaniyalar, xüsusilə müəyyən sayda məhsul almaq şərti ilə təqdim edildikdə, alış-veriş etmək istəyini artıra bilir.
İstehlakçı məhsulu artıq almağa qərar verdikdən sonra əsas diqqətini çatdırılma haqqından yayınmağa yönəldə bilər. Bu zaman "onsuz da çatdırılmaya pul verəcəyəm” əvəzinə "bir neçə manatlıq məhsul əlavə etsəm, çatdırılma pulsuz olacaq” düşüncəsi formalaşır.
Beləliklə, insan əslində ehtiyacı olmayan məhsulu almağı qənaət kimi qəbul edir.
İqtisadi ədəbiyyatda bu davranışın konkret nümunələri də araşdırılıb. ABŞ-dakı bir neçə universitetin alimləri tərəfindən aparılan araşdırmada pulsuz çatdırılma həddinə çatmaq üçün səbətə əlavə məhsulların daxil edilməsi ayrıca davranış kimi təhlil olunub. Tədqiqatçılar bunu "order padding”, yəni sifarişi əlavə məhsullarla doldurmaq kimi xarakterizə edirlər.
Pulsuz çatdırılmanın mağaza üçün də xərc yaratdığı nəzərə alınmalıdır. Kuryerin əməkhaqqı, yanacaq və digər xərclər sifarişin çatdırılması zamanı yaranır.
Bu səbəbdən mağazalar pulsuz çatdırılmanı adətən müəyyən şərtlərlə təqdim edirlər. Ən geniş yayılmış üsullardan biri minimum sifariş məbləğinin müəyyənləşdirilməsidir.
Məsələn, mağazanın orta sifarişi 40 manatdırsa, pulsuz çatdırılma həddini 50-60 manat müəyyən etməsi müştərinin orta hesabla daha çox məhsul almasına hesablanmış strategiya ola bilər. ABŞ Poçt Xidməti ilə əlaqəli pərakəndə ticarət materiallarında da pulsuz çatdırılma həddinin orta sifariş məbləğindən yuxarı müəyyən edilməsinin müştərini daha çox xərcləməyə təşviq edə biləcəyi qeyd olunur.
Bu strategiyanın mağazalar üçün əsas üstünlüklərindən biri orta sifariş məbləğinin artırılmasıdır.
Araşdırmalar göstərir ki, pulsuz çatdırılma həddinin dəyişdirilməsi sifarişlərin orta dəyərinə təsir edə bilir. Yəni kampaniya yalnız müştərinin alış qərarına deyil, onun səbətə nə qədər məhsul əlavə etməsinə də təsir göstərir.
Başqa sözlə, mağaza müştəriyə "çatdırılma pulsuzdur” deməklə yanaşı, dolayı olaraq "səbətini bir az da böyüt” mesajı verir.
Fəridə Əsədzadə
