Maliyyə vərdişləri insan tərəfindən idarə olunan, lakin onun gələcək rifahını birbaşa müəyyən edən əsas amillərdən biridir.
Eyni gəlir səviyyəsinə malik iki fərqli şəxsin illər sonra tamamilə fərqli maddi imkanlara sahib olmasının kökündə də məhz gün ərzində verilən maliyyə qərarları dayanır.
Çox vaxt aşağı və orta gəlirli şəxslər gündəlik həyatda kiçik görünən, lakin uzunmüddətli dövrdə ciddi maliyyə itkilərinə yol açan vərdişlərdən imtina edə bilmirlər. Varlı və maliyyə savadlılığı yüksək olan şəxslər isə kapitalı qorumaq və artırmaq üçün bu addımlardan şüurlu şəkildə qaçırlar.
AZXEBER.COM gəliri az olan insanların tez-tez yol verdiyi, varlıların isə heç vaxt etmədiyi əsas maliyyə səhvlərini və vərdişlərini araşdırıb:
Büdcəni planlaşdırmadan xərcləmək:
Aşağı gəlirli insanların böyük əksəriyyəti gəlirlərini və xərclərini dəqiq qeyd etmir. Pul hesaba daxil olduğu andan etibarən plansız xərclənir və ayın sonuna yaxın maliyyə çatışmazlığı yaranır. Varlı insanlar isə hər bir manatın haradan gəlib haraya getdiyini dəqiq bilir, aylıq və illik büdcə planlaşdırması aparırlar.
Təcili hallar üçün ehtiyat maddiyatın olmaması:
Gözlənilməz xəstəlik, işsizlik və ya qəfil xərclər yarandıqda gəliri az olan şəxslər dərhal borc almağa və ya yüksək faizli kreditlərə müraciət etməyə məcbur olurlar. Maliyyə savadlılığı olan şəxslər isə ən azı 3–6 aylıq yaşayış xərclərini əhatə edən maliyyə ehtiyatı saxlayırlar ki, gözlənilməz böhran zamanı borclanmasınlar.
Status göstərmək üçün lüks əşyalar almaq:
Aşağı və orta gəlirli şəxslər cəmiyyətdə daha üstün görünmək üçün imkanlarından baha olan smartfonlar, geyimlər və ya avtomobillər alırlar. Əksər hallarda bu alışlar kredit və ya borc hesabına həyata keçirilir. Varlı insanlar isə əşyanın brendinə və ya gösterişinə deyil, onun funksionallığına və dəyərinə önəm verirlər.
Lüzumsuz kreditlərə girmək:
Aşağı gəlirli şəxslər gündəlik tələbat əşyalarını, məişət texnikasını və hətta geyimləri kreditlə almağa meyllidirlər. Bu zaman ödənilən əlavə faizlər və komissiyalar gəlirin böyük hissəsini əlindən alır. Varlı insanlar istehlak krediti götürməkdən qaçır, kredit alətlərindən yalnız biznes və ya dəyəri artan aktivlərə yatırımlarda istifadə edirlər.
Gəliri yalnız bir mənbədən əldə etmək:
Maliyyə çətinliyi çəkən insanların əksəriyyətinin tək gəlir mənbəyi var — əməkhaqqı. İşini itirdikdə həmin şəxs tamamilə gəlirsiz qalır. Varlı şəxslər isə gəlir mənbələrini şaxələndirir, investisiya, kirayə gəliri, divident kimi passiv gəlir axınları yaradırlar.
Yığılan pulu investisiya etmək əvəzinə nağd saxlamaq:
Pul qənaət edən gəliri az şəxslər adətən vəsaitlərini nağd şəkildə və ya adi bank hesablarında saxlayırlar. Nəticədə illər keçdikcə inflyasiya bu qənaəti dəyərdən salır. Varlı insanlar isə pulun dəyərdən düşməsinin qarşısını almaq üçün onu daşınmaz əmlaka, səhmlərə, qızıla və ya biznesə yatırırlar.
Gələcək təqaüd və sığorta məsələlərinə laqeyd yanaşmaq:
Aşağı gəlirli şəxslər gələcək pensiya kapitalı və ya sağlamlıq/əmlak sığortası haqqında adətən gec düşünürlər. Bu da yaşlaşdıqda və ya qəfil xəstəlik zamanı ciddi böhrana səbəb olur. Varlı şəxslər isə riskləri əvvəlcədən sığortalayır və təqaüd yaşındakı maliyyə müstəqilliyini gənc yaşlardan planlaşdırırlar.
Fəridə Əsədzadə
