Gündəlik həyatda elə insanlar var ki, istəmədikləri halda belə qarşı tərəfin xahişini geri çevirməkdə çətinlik çəkirlər. "Yox” demək əvəzinə "yaxşı”, "olar”, "baxarıq” kimi cavablar verirlər. Bəs insan istəmədiyi halda niyə razılaşır?
AZXEBER.COM xəbər verir ki, psixoloqların yanaşmasına görə, bunun arxasında bir neçə fərqli səbəb dayana bilər. Ən əsas səbəblərdən biri qarşı tərəfi məyus etmək və ya incitmək qorxusudur. İnsan düşünə bilər ki, "yox” desə, qarşı tərəf onun haqqında pis fikirləşəcək, inciyəcək və ya münasibətləri dəyişəcək. Buna görə də öz istəyindən vaz keçərək başqasının istəyinə uyğun davranır.
Digər səbəb isə hamını razı salmaq ehtiyacıdır. Bəzi insanlar ətrafındakıların onları yaxşı, anlayışlı və köməksevər biri kimi görməsini çox istəyirlər. Onlar üçün başqasına kömək etməkdən imtina etmək sanki "pis insan olmaq”la eyniləşir. Nəticədə özlərinə uyğun olmayan çoxsaylı öhdəliklər götürürlər.
Bu davranışın uşaqlıq dövrü ilə əlaqəsi də ola bilər. Uşaq daim böyüklərin istəklərinə uyğun davranmağa, etiraz etməməyə və "yaxşı uşaq” olmağa təşviq edilibsə, gələcəkdə də başqalarına etiraz etməkdə çətinlik çəkə bilər. Belə insan üçün "yox” demək sadəcə bir cavab deyil, sanki qarşı tərəfə qarşı çıxmaq kimi qəbul olunur.
Rədd edilmək qorxusu da mühüm amildir. Xüsusilə dostluq və digər yaxın münasibətlərdə insan "yox desəm, məndən uzaqlaşar” düşüncəsinə qapıla bilər. Buna görə də qarşı tərəfin münasibətini qorumaq üçün öz rahatlığını ikinci plana keçirir.
Bəzi insanlarda isə günahkarlıq hissi daha güclü olur. Məsələn, kiminsə xahişini yerinə yetirmədikdə özünü pis hiss edir və "əslində kömək edə bilərdim” deyə düşünür. Halbuki insanın hər xahişi qəbul etmək məcburiyyəti yoxdur.
"Yox” deməkdə çətinlik çəkən insanlar bəzən öz sərhədlərini də gec müəyyənləşdirirlər. Onlar başqalarının ehtiyaclarını düşünməkdən "Mən bunu həqiqətən istəyirəmmi?” sualını özlərinə verməyi unuda bilirlər.
Davamlı şəkildə istəmədiyi şeylərə "hə” demək isə zamanla insanın özünə mənfi təsir göstərə bilər. Həddindən artıq öhdəlik götürmək yorğunluğa, stressə və narazılığa səbəb ola bilər. Daha sonra insan başqalarına yox, özünə qarşı "niyə yenə razılaşdım?” deyə əsəbiləşə bilər.
Əslində isə "yox” demək kobudluq deyil. Sağlam münasibətlərdə insan öz vaxtını, enerjisini və şəxsi sərhədlərini müəyyən edə bilməlidir. "Bu dəfə edə bilməyəcəyəm”, "Mənim üçün uyğun deyil” və ya sadəcə "Xeyr, təşəkkür edirəm” demək qarşı tərəfə hörmətsizlik anlamına gəlmir.
Bəzən ən çətin deyilən söz olan "yox”, əslində insanın öz sərhədlərini qorumaq üçün ehtiyac duyduğu ən vacib sözlərdən biridir.
Şahanə Ziyad
