İnsanların gündəlik həyatında pul xərcləmək qaçılmaz proseslərdən biridir.
Ərzaq, geyim, nəqliyyat, istirahət, səyahət, texnologiya və müxtəlif xidmətlər üçün edilən xərclər isə hər kəsin büdcəsində fərqli yer tutur. Lakin maraqlı məqam odur ki, eyni məbləğdə pul xərcləyən iki insan bu alış-verişdən eyni dərəcədə məmnunluq hiss etməyə bilər.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, aparılan araşdırmalar pulun xoşbəxtliyə təsirinin yalnız xərclənən məbləğdən asılı olmadığını göstərir. Burada pulun nəyə, kimə və hansı məqsədlə xərclənməsi də mühüm rol oynayır.
Yeni telefon, geyim, ayaqqabı və ya uzun müddət arzulanan başqa bir əşyanı almaq insanda qısa müddətli məmnunluq yarada bilər. Xüsusilə həmin məhsul uzun müddət arzulandıqda alış prosesi emosional baxımdan daha güclü hiss edilir.
Lakin bu xoşbəxtlik həmişə uzunmüddətli olmur. İnsan yeni əşyaya sahib olduqdan müəyyən müddət sonra ona öyrəşir və əvvəlki həyəcan azalır.
Psixologiyada bu insanın yeni vəziyyətə uyğunlaşması ilə izah olunur. Yəni bir müddət əvvəl böyük sevinc yaradan alış-veriş zaman keçdikcə gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrilə bilər.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi istiqamətlərdən biri də pulun maddi əşyalardan daha çox təcrübələrə xərclənməsidir.
Səyahət, konsert, restoran, dostlarla birlikdə keçirilən vaxt və digər fəaliyyətlər insan üçün sonradan xatirəyə çevrilir. Maddi əşyanın faydası müəyyən müddətdən sonra adiləşə bildiyi halda, insan keçmişdə yaşadığı müsbət hadisəni uzun müddət xatırlaya bilər.
Bu səbəbdən eyni məbləğdə pul xərcləyən iki şəxsdən biri yeni əşya, digəri isə səyahət və ya başqa təcrübə seçdikdə onların əldə etdiyi emosional nəticə fərqli ola bilər.
Pulun başqalarına xərclənməsi də insanın emosional vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Məsələn, ailə üzvünə hədiyyə almaq, dostunu yeməyə dəvət etmək və ya ehtiyacı olan birinə yardım göstərmək insanda yalnız alış-verişdən yaranan məmnunluq deyil, faydalı olmaq hissi də yarada bilər. Burada əsas məsələ xərclənən pulun məbləği deyil. Kiçik bir hədiyyənin belə qarşı tərəfdə müsbət emosiyaya səbəb olduğunu görmək insanın özündə də məmnunluq yarada bilər.
Təhsil, kurs, kitab, dil öyrənmək, peşə bacarıqlarının artırılması və sağlamlıq üçün edilən xərclər də fərqli xarakter daşıyır.
Bu cür xərclər ani zövqdən daha çox gələcəyə yönəlir. İnsan həmin xərclərin nəticəsini sonradan gördükdə özünü daha məmnun hiss edə bilər. Məsələn, yeni bir bacarıq əldə etmək, daha yaxşı iş tapmaq və ya şəxsi inkişafına töhfə verən fəaliyyətə pul ayırmaq insanda nəzarət və irəliləyiş hissini gücləndirə bilər.
Pulun insanı xoşbəxt edib-etməməsi yalnız onun məbləğindən asılı deyil. Xərcləmənin məqsədi, insanın həmin pula verdiyi məna və alış-verişdən gözlədiyi nəticə də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bəzən bahalı bir əşya qısa müddətli sevinc yaradır, kiçik bir səyahət isə illərlə xatırlanan xoş xatirəyə çevrilir. Başqa halda isə insan üçün ən böyük məmnunluq özünə deyil, ailəsinə və ya yaxınlarına etdiyi xərclə bağlı ola bilər.
Fəridə Əsədzadə
