Azərbaycanın Avropa ilə dialoqu son illərdə enerji müqavilələrinin, ticarət göstəricilərinin və rəsmi diplomatik təmasların hüdudlarını aşaraq daha dərin siyasi-iqtisadi məzmun qazanıb. Bu münasibətlərin mahiyyətində Azərbaycanın coğrafi mövqeyini tranzit üstünlüyünə, enerji imkanlarını strateji etibara, iqtisadi potensialını isə regional təsir gücünə çevirən ardıcıl dövlət xətti dayanır. Bakı artıq Avropa üçün yalnız qaz təchizatçısı kimi deyil, enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən, ticarət axınlarını genişləndirən, nəqliyyat marşrutlarına yeni məna qazandıran və Cənubi Qafqazda sülhün iqtisadi dayaqlarını formalaşdıran mühüm siyasi-iqtisadi mərkəz kimi qəbul olunur.
Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasındakı münasibətlərin bugünkü məzmununu tərəflərin bir-birini tamamlayan strateji ehtiyacları müəyyənləşdirir. Avropa enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə, etibarlı təchizat xətlərinin qorunmasına və Şərqlə Qərb arasında dayanıqlı nəqliyyat arteriyalarının işlək saxlanmasına xüsusi əhəmiyyət verdiyi halda, Azərbaycan bu prosesdə enerji resurslarını diplomatik etibar kapitalına, nəqliyyat üstünlüklərini geoiqtisadi gücə, ticarət əlaqələrini isə beynəlxalq siyasi çəkini artıran təsir vasitəsinə çevirir. Avropa İttifaqı ilə ticarət dövriyyəsinin 40 faizdən çox olması və Cənubi Qafqaz üzrə Avropa ticarətində əsas payın Azərbaycanın üzərinə düşməsi Bakının regionda iqtisadi ağırlıq mərkəzi kimi mövqeyini faktiki göstəricilərlə möhkəmləndirir.
Enerji əməkdaşlığı bu strateji xəttin ən mühüm dayaqlarından biri kimi xüsusi önəm daşıyır, çünki Azərbaycan qazının Avropa bazarına çıxış imkanlarının genişlənməsi, Cənub Qaz Dəhlizinin 3500 kilometrlik enerji arteriyası kimi fəaliyyət göstərməsi və Avropanın on üzv dövlətinin Azərbaycan qazı alması ölkəmizin etibarlı tərəfdaş statusunu daha da gücləndirir. Bununla yanaşı, Prezident İlham Əliyevin enerji gündəliyində gələcək mərhələnin konturları da aydın görünür. Günəş və külək enerjisi üzrə 8 giqavatlıq potensialın önə çəkilməsi Azərbaycanın klassik enerji təchizatçısı obrazından daha geniş funksiyaya malik yaşıl enerji tərəfdaşına çevrildiyini göstərir.
Nəqliyyat və bağlantı məsələləri Azərbaycanın coğrafi mövqeyini siyasi kapitala çevirməsi baxımından ayrıca strateji əhəmiyyət kəsb edir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizlərinin ölkəmizdən keçməsi Azərbaycanı Avropa ilə Asiya arasında adi tranzit məkanı səviyyəsindən çıxararaq regional logistika nizamının aparıcı iştirakçılarından birinə yüksəldir. Limanların, dəmir yollarının və nəqliyyat infrastrukturunun genişləndirilməsi də bu uzunmüddətli dövlət xəttinin tərkib hissəsi kimi Azərbaycanın öz ərazisindən keçən marşrutları iqtisadi gəlir mənbəyi ilə yanaşı, siyasi etibar və regional əməkdaşlıq vasitəsi kimi dəyərləndirdiyini göstərir.
Sülh gündəliyi bu ümumi mənzərəyə ayrıca siyasi dərinlik qazandırır, çünki Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra regionda yeni əməkdaşlıq mühiti yaratmaq iradəsini əməli addımlarla nümayiş etdirir. Ermənistana tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, benzin və dizel təchizatına başlanması sülhün yalnız diplomatik sənədlərdə ifadə olunan anlayışdan real iqtisadi davranış modelinə çevrildiyini təsdiqləyir. Bu addımlar qalib dövlətin məsuliyyətli regional davranışını, gələcəyə hesablanmış siyasi təmkinini və sabitlik qurmaq iradəsini aydın şəkildə ifadə edir.
Azərbaycanın Avropa istiqamətində qurduğu xətt enerji ixracı və ticarət dövriyyəsi ilə məhdudlaşmır, onun arxasında enerji təhlükəsizliyini diplomatik etibara, nəqliyyat imkanlarını geoiqtisadi üstünlüyə, yaşıl enerji potensialını gələcək inkişaf platformasına, sülh gündəliyini isə regional sabitliyin iqtisadi dayağına çevirmək düşüncəsi dayanır. Prezident İlham Əliyevin ortaya qoyduğu mövqe Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində yeni keyfiyyət mərhələsinin konturlarını göstərməklə yanaşı, Bakının Cənubi Qafqazda formalaşan siyasi və iqtisadi nizamın əsas müəlliflərindən biri kimi çıxış etdiyini təsdiqləyir. Bu baxımdan Azərbaycanın Avropa ilə münasibətləri artıq təkcə tərəfdaşlıq faktı kimi deyil, dövlətin strateji düşüncə gücünü, diplomatik çevikliyini və geoiqtisadi iradəsini nümayiş etdirən mühüm siyasi xətt kimi qiymətləndirilməlidir.
Milli Məclisin deputatı Rövşən Muradov
