Alimlər yoğun bağırsaq xərçəngi hüceyrələrinin orqanizmin digər nahiyələrinə yayılmasına kömək edən hüceyrə mexanizmini müəyyən ediblər.
ABŞ-dəki Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, xərçəng hüceyrələri normalda zədələnmiş toxumaların bərpasında istifadə olunan sistemdən öz xeyirlərinə yararlanaraq şişin yerləşdiyi nahiyədən ayrılır və digər orqanlara yayıla bilir. Araşdırmada xüsusilə YAP1 adlı zülalın bu prosesdə mühüm rol oynadığı müəyyənləşdirilib. YAP1 sağlam toxumalarda inkişaf və zədələnmiş toxumaların bərpası zamanı aktivləşir. Lakin yoğun bağırsaq xərçəngi hüceyrələri bu sistemi yenidən aktivləşdirərək yayılma qabiliyyətlərini artıra bilir. Tədqiqatçılar müxtəlif yoğun bağırsaq xərçəngi modellərini araşdıraraq digər orqanlara yayılan xərçəng hüceyrələrində YAP1 tərəfindən idarə olunan genlərin daha aktiv olduğunu müəyyən ediblər. Normalda bağırsaqda ciddi zədələnmə və ya infeksiya baş verdikdə toxumaların özünü yeniləməsinə kömək edən xüsusi hüceyrə proqramı işə düşür.
Araşdırmaya görə, xərçəng hüceyrələri də bu yenilənmə və bərpa proqramını ələ keçirərək şişin inkişafını və digər orqanlara yayılmasını asanlaşdırır. Araşdırmanın diqqət çəkən nəticələrindən biri də qidalanma ilə xərçəngin yayılması arasında əlaqənin müəyyən edilməsidir. Alimlər yüksək yağlı qidalanmanın siçanlarda seramid adlı yağ molekullarının istehsalını artırdığını müəyyən ediblər. Bu molekullar YAP1 zülalının normalda nəzarət altında saxlanmasını təmin edən mexanizmi zəiflədərək onun hüceyrə nüvəsinə daxil olmasını və müəyyən genləri aktivləşdirməsini asanlaşdırıb. Nəticədə xərçəng hüceyrələri yayılmalarına kömək edən yenilənmə proqramını daha güclü şəkildə işə sala bilib. Tədqiqatçılar həmçinin siçanlarda YAP1-i və ya seramid istehsalında iştirak edən bəzi genləri hədəfə aldıqda, yoğun bağırsaq xərçənginin qaraciyərə yayılmasının əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını müəyyən ediblər. Alimlər əldə edilən nəticələrin yoğun bağırsaq xərçənginin yayılmasının qarşısının alınmasına yönəlmiş yeni müalicə üsullarının hazırlanmasında istifadə oluna biləcəyini düşünürlər. Tədqiqatçılar xüsusilə seramid istehsalında iştirak edən DEGS1 və DEGS2 fermentlərini hədəf alan dərmanların hazırlanmasını planlaşdırırlar. Lakin seramidlərin sağlam toxumalarda da mühüm funksiyaları var. Buna görə gələcək müalicələrin yalnız xərçəng hüceyrələrindəki mexanizmi hədəfə alması vacibdir. Alimlər bildiriblər ki, araşdırmanın nəticələri hazırda xəstələr üçün hər hansı qidalanma tövsiyəsi anlamına gəlmir. Əldə olunan nəticələr əsasən hüceyrə modelləri və siçanlar üzərində aparılan təcrübələrə əsaslanıb.
///sfera.az///
