Günəbaxan tumu Azərbaycanda xüsusilə söhbət, istirahət və televiziya qarşısında vaxt keçirmək zamanı tez-tez istehlak olunan qidalardan biridir.
Bir çox insan tum yeməyə az miqdarda başlasa da, bir müddət sonra nə qədər tum istehlak etdiyini fərq etmir.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, tumun asanlıqla və fərqinə varmadan çox istehlak edilməsinin bir sıra səbəbləri var.
Mütəxəssislərin fikrincə, burada əsas amillərdən biri tumun kiçik ölçülü olmasıdır. İnsan bir dəfəyə çox az miqdarda tum qəbul etdiyi üçün ümumi istehlak etdiyi miqdarı vizual olaraq qiymətləndirməkdə çətinlik çəkir. Nəticədə toxluq hissini nəzərə almadan uzun müddət tum çırtlamağa davam edə bilər.
Digər tərəfdən, xüsusilə duzlu tumların dad xüsusiyyətləri də onların daha çox istehlak edilməsinə səbəb ola bilər. Tumun tərkibindəki yağ və duz onun dadını daha cəlbedici edir və insanın bir neçə tumdan sonra dayanmasını çətinləşdirə bilər.
Burada başqa bir məqam da tumun əksər hallarda aclığı aradan qaldırmaq məqsədilə deyil, vərdiş və məşğuliyyət kimi istehlak edilməsidir. İnsan televizora baxarkən, dostları ilə söhbət edərkən və ya sadəcə darıxarkən avtomatik şəkildə tum çırtlaya bilər.
Belə vəziyyətlərdə diqqət yeməyin özündən daha çox digər fəaliyyətə yönəldiyi üçün insan qəbul etdiyi tumun miqdarını düzgün qiymətləndirməyə bilər.
Tumun tərkibində faydalı yağlar, zülal, vitamin və minerallar olsa da, bu, onun limitsiz şəkildə istehlak edilə biləcəyi anlamına gəlmir. Xüsusilə duzlu və yüksək kalorili tumların həddindən artıq yeyilməsi gündəlik enerji və duz qəbulunun artmasına səbəb ola bilər.
Məsələnin psixoloji tərəfi də diqqət çəkir. Tum yemək bir çox insan üçün aclığı aradan qaldırmaqdan daha çox, müəyyən vəziyyətlərdə təkrarlanan vərdişə çevrilir. İnsan televizora baxarkən, söhbət edərkən, işləyərkən və ya darıxarkən fərqinə varmadan tum çırtlaya bilər.
Xüsusilə stress, darıxmaq və ya məşğul olmaq ehtiyacı kimi hallarda təkrarlanan hərəkətlər insana müvəqqəti rahatlıq və məşğulluq hissi verə bilər. Tum çırtlamaq da bəzi insanlarda bu səbəbdən avtomatik davranışa çevrilə bilər. Lakin bu, mütləq psixoloji problem və ya qida asılılığı demək deyil. Daha çox formalaşmış gündəlik vərdiş kimi qiymətləndirilə bilər.
Fəridə Əsədzadə
