Əfsələddin Ağalarov
Özbəkistan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Yaxın günlərdə Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana rəsmi səfəri gözlənilir. Bu barədə dövlət başçısı Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) müsahibəsində məlumat verib.
Müsahibəni ümumi şəkildə qruplaşdırdıqda, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin bir neçə istiqamətdə sürətlə inkişaf etdiyi aydın görünür.
İlk növbədə, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin 2030-cu ilə qədər 1 milyard dollara çatdırılması hədəfi qarşıya qoyulub. Hazırda bu göstərici 800 milyon dollara yaxınlaşıb. Özbəkistan Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada ən böyük ticarət tərəfdaşı olmaqla yanaşı, Türk Dövlətləri Təşkilatında Türkiyədən sonra Azərbaycanın ikinci ən böyük ticarət tərəfdaşıdır.
Enerji sahəsində də mühüm layihələr həyata keçirilir. Azərbaycanın enerji şirkətləri artıq Özbəkistanda birgə layihələrdə iştirak edir. Bununla yanaşı, Azərbaycan Özbəkistandan Avropaya yükdaşımalar üçün yeni imkanlar yaradır. Bu isə nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsini zəruri edir.
QHT əməkdaşlığı, ali təhsil, kino, turizm və media sahələrində də böyük perspektivlər mövcuddur. Əslində, Azərbaycanla Özbəkistan arasındakı münasibətləri yalnız iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq çərçivəsində qiymətləndirmək doğru olmaz. Bu münasibətlərin arxasında xalqların tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlığı dayanır.
Hər il sanki iki ölkə bir-birini daha yaxından kəşf edir. Tarixi və mədəni bağlılıqlar daha dərindən öyrənilir, yeni əməkdaşlıq platformaları yaradılır və Azərbaycanla Özbəkistanın bir-birinə olan etimadı daha da möhkəmlənir. Bu mənada, iki ölkənin münasibətləri təkcə diplomatik əlaqələr deyil, həm də ortaq gələcəyə doğru atılan addımlar kimi xarakterizə oluna bilər.
Burada xalqların bir-birinə yaxınlığı ilə yanaşı, dövlətlərin xarici siyasət kursunda qarşılıqlı etimad və maraqların da mühüm rol oynadığını qeyd etmək lazımdır. Xüsusilə Prezident İlham Əliyev və Prezident Şövkət Mirziyoyev arasında formalaşmış siyasi dialoq və qarşılıqlı etimad Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında mühüm amillərdən biridir.
Azərbaycan coğrafi baxımdan Mərkəzi Asiyanın bir hissəsi olmasa da, son illərdə regionla münasibətlərində özünü sanki bu coğrafiyanın təbii tərəfdaşlarından biri kimi göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və digər Mərkəzi Asiya ölkələri ilə qurulan ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq bunun göstəricisidir.
Bu münasibətlərdə nəqliyyat və logistika xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin də müsahibəsində diqqət çəkdiyi bu istiqamət yalnız Azərbaycan və Özbəkistan üçün deyil, bütövlükdə region üçün strateji əhəmiyyətə malikdir.
Xüsusilə Orta Dəhlizin Özbəkistandan Türkmənistan vasitəsilə Xəzər dənizinə, oradan isə Azərbaycanın Ələt limanına və Avropaya uzanan marşrutunun imkanları daha geniş şəkildə təhlil edilməlidir. Bu xətt Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına çıxışını genişləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın regional logistika mərkəzi kimi rolunu da gücləndirir.
QHT əməkdaşlığı da Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin diqqətçəkən istiqamətlərindəndir. Bu sahədə artıq müəyyən uğurlar əldə olunub və qarşıdakı dövrdə vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əlaqələrin daha da genişləndirilməsi mümkündür.
Media sahəsində əməkdaşlıq isə xüsusi diqqət tələb edir. Azərbaycan və Özbəkistan jurnalistləri arasında təcrübə mübadiləsinin artırılması, birgə layihələrin həyata keçirilməsi, media forumlarının və təlimlərin təşkili iki ölkə arasında informasiya körpülərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri bu gün sadəcə inkişaf edən ikitərəfli əlaqələr deyil. Bu münasibətlər Türk dünyasının siyasi, iqtisadi, nəqliyyat və informasiya məkanında yeni əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına mühüm töhfə verir.
Azərbaycan və Özbəkistanın qarşıdakı illərdə bir-birinə daha çox ehtiyac duyacağı şübhəsizdir. Çünki bu əməkdaşlığın təməlində yalnız iqtisadi maraqlar deyil, ortaq tarix, mədəni yaxınlıq, qarşılıqlı etimad və gələcəyə dair ortaq baxış dayanır.
