Yüksək vergilər, bahalaşan ərzaq və mənzil qiymətləri, maaşların gündəlik xərclərə çatmaması… Avropanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrində belə sosial narazılıq artır. Danimarka, İrlandiya və Lüksemburq kimi bahalı ölkələrdə yaşayanlar yüksək gəlirlərinə baxmayaraq mənzil və gündəlik xərclərlə mübarizə aparır, Bolqarıstan, Yunanıstan və Macarıstanda isə aşağı əməkhaqqı əhalinin alıcılıq qabiliyyətini məhdudlaşdırır. Bəs Avropada insanlar niyə narazıdır və yüksək maaş rahat yaşamaq üçün kifayət edirmi?
AZXEBER.COM xəbər verir ki, Avropanın bir sıra ölkələrində son aylarda keçirilən etiraz aksiyaları sosial-iqtisadi problemləri yenidən gündəmə gətirib. Fransadan İspaniyaya, Portuqaliyadan İtaliyaya qədər insanlar yüksək yaşayış xərclərinə, aşağı maaşlara, mənzil probleminə və dövlət xidmətlərinin vəziyyətinə etiraz edirlər.
Avropa İttifaqının statistika qurumu Eurostatın 2025-ci il üzrə məlumatlarına əsasən, Danimarkada istehlak qiymətləri Aİ ortalamasından 40 faiz, İrlandiyada 36 faiz, Lüksemburqda isə 32 faiz yüksək olub. Əksinə, Bolqarıstanda qiymətlər Aİ ortalamasından 37 faiz, Rumıniyada 35 faiz, Polşada isə 27 faiz aşağı qeydə alınıb.
Ən bahalı ölkələrdə yaşamaq niyə çətindir?
Avropanın ən bahalı ölkələrindən biri olan Danimarkada yüksək əməkhaqqı və sosial təminat imkanları olsa da, gündəlik xərclər də yüksəkdir. İrlandiyada isə mənzil problemi xüsusilə diqqət çəkir. 2025-ci ildə ölkədə mənzil xərclərinin səviyyəsi Aİ ortalamasının 190 faizinə çatıb.
Lüksemburq həm yüksək maaşların, həm də bahalı həyatın bir arada olduğu ölkələrdəndir. 2025-ci ildə burada orta illik tamştatlı əməkhaqqı 85 600 avro təşkil edib. Bu, Aİ ölkələri arasında ən yüksək göstəricidir. Bununla belə, istehlak qiymətləri də Avropa ortalamasından 32 faiz yüksəkdir.
Mənzil xərcləri ilə bağlı müqayisə də maraqlıdır. Eurostatın məlumatına görə, Yunanıstanda əhalinin 26,4 faizi, Danimarkada isə 23,3 faizi gəlirinin ən azı 40 faizini mənzil xərclərinə sərf edən ailələrdə yaşayır. Aİ üzrə bu göstərici 7,6 faizdir.
Aşağı maaşlı ölkələrdə vəziyyət necədir?
Avropanın digər ölkələrində əsas problem əməkhaqlarının aşağı olmasıdır. Eurostatın 2025-ci il üzrə məlumatlarına görə, Aİ-də orta illik tamştatlı əməkhaqqı 41 500 avro olduğu halda, Bolqarıstanda 16 200, Yunanıstanda 18 800, Macarıstanda isə 20 100 avro təşkil edib.
Bolqarıstanda qiymətlər Aİ ortalamasından xeyli aşağı olsa da, maaşlar da eyni dərəcədə məhduddur. Yunanıstanda isə vəziyyət daha mürəkkəbdir: ölkə həm aşağı əməkhaqqı, həm də yüksək mənzil xərclərinin yaratdığı problemlərlə üzləşir.
Bu baxımdan Yunanıstan xüsusi diqqət çəkir. Ölkədə əhalinin 26,4 faizi gəlirinin 40 faizindən çoxunu mənzilə sərf edir. Yəni Avropanın bahalı ölkələrindəki mənzil problemi aşağı maaşlı ölkələrdə də ciddi şəkildə hiss olunur.
Yüksək vergilər də narazılığın səbəblərindəndir
Avropada müzakirə olunan əsas məsələlərdən biri də əməkhaqqı üzərindəki vergi yüküdür. OECD-nin 2025-ci il hesablamalarına görə, orta maaş alan, övladı olmayan tək işçi üçün ümumi vergi yükü Belçikada 52,5 faiz, Almaniyada 49,3 faiz, Fransada 47,2 faiz, Avstriyada 47,1 faiz, İtaliyada isə 45,8 faiz təşkil edib.
Burada vacib məqam odur ki, bu göstəriciyə yalnız işçinin maaşından tutulan vergi deyil, işəgötürənin sosial ödənişləri də daxildir.
Yüksək vergi avtomatik olaraq aşağı həyat səviyyəsi demək deyil. Çünki vergilər hesabına səhiyyə, təhsil, pensiya və sosial müdafiə xidmətləri maliyyələşdirilir. Əsas məsələ vətəndaşların ödədikləri vergilərin qarşılığında hansı xidmətləri almasıdır.
Avropada etirazların əsas səbəbləri nədir?
2026-cı ilin payızında müxtəlif Avropa ölkələrində keçirilən aksiyalar narazılıqların təkcə vergilərlə məhdudlaşmadığını göstərir.
Fransada maaşların və pensiyaların artırılması, qiymətlərin aşağı salınması, təhsil və sosial xidmətlərin yaxşılaşdırılması tələb olunur.
Portuqaliyada mənzil və kirayə böhranı əsas narazılıq mövzularındandır. Oktyabrın 17-də Lissabon, Porto və Koimbrada keçirilən aksiyalarda insanlar daha yüksək maaş, pensiya və əlçatan mənzil tələb ediblər. Le Monde-un məlumatına görə, ölkədə daşınmaz əmlak qiymətləri 2017-ci ildən bəri iki dəfədən çox artıb.
İspaniyada xüsusilə gənclərin mənzil əldə etmək imkanları, kirayə qiymətləri və aşağı gəlirlər müzakirə olunur. İtaliyada isə maaşların artırılması, səhiyyə və təhsil xidmətlərinin yaxşılaşdırılması, məşğulluq və mənzil problemləri etirazların əsas mövzularındandır.
Euronews-un 19 oktyabr 2026-cı il tarixli araşdırmasına görə, 2021-ci ilin avqustundan 2026-cı ilin avqustuna qədər Aİ-də ərzaq və alkoqolsuz içkilərin qiymətləri 34 faiz artıb. Eyni dövrdə minimum əməkhaqqı ilə alına bilən ərzağın miqdarı Maltada 6 faiz, İspaniyada 5 faiz, Fransada isə 4 faiz azalıb.
Bahalı ölkədə yaşamaq, yoxsa ucuz ölkədə az maaş almaq?
Müqayisə göstərir ki, Avropada yüksək qiymətlər və aşağı əməkhaqqı fərqli iqtisadi problemlər yaradır. Danimarka, İrlandiya və Lüksemburqda maaşlar yüksək olsa da, mənzil və gündəlik xərclər də bahadır. Bolqarıstan, Yunanıstan və Macarıstanda isə aşağı gəlirlər insanların iqtisadi imkanlarını məhdudlaşdırır.
Yunanıstanın vəziyyəti bu baxımdan xüsusilə diqqətçəkəndir: ölkə həm aşağı orta əməkhaqqı, həm də yüksək mənzil xərclərinin yaratdığı təzyiqlə üzləşir. Danimarkada isə yüksək maaşlara baxmayaraq mənzil xərcləri ciddi problem olaraq qalır.
Nəticə etibarilə, yüksək maaş hər zaman rahat həyat, aşağı qiymətlər isə yaxşı yaşayış demək deyil. Əsas məsələ insanların qazandıqları pulun nə qədərinin zəruri ehtiyaclarına çatması, mənzil əldə edə bilməsi və sosial xidmətlərdən yararlanmasıdır. Avropada artan narazılıqlar da göstərir ki, insanlar yalnız daha çox maaş deyil, həm də daha əlçatan həyat və ödədikləri vergilərin qarşılığında keyfiyyətli xidmətlər istəyirlər.
Aynur Babazadə











































