İnsan ömrünün təxminən üçdə biri, yəni orta hesabla 25 ili yuxuda keçir. Bu, orqanizmin yenilənməsi, beynin dincəlməsi və sağlamlığın qorunması üçün vacib bioloji ehtiyacdır. Lakin yuxu hər zaman faydalı olmur. Xüsusilə hərəkətdə olan avtomobilin sükanı arxasında baş verirsə.
Bəli, söhbət avtomobil qəzalarına səbəb olan bir neçə saniyəlik yuxudan gedir.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, elmi ədəbiyyatda qısa müddətli qeyri-iradi yuxuya getmə halı "mikroyuxu" (microsleep) adlanır.
Mikroyuxu yol-nəqliyyat hadisələrinin, istehsalat qəzalarının və digər təhlükəli vəziyyətlərin əsas səbəblərindən biri hesab olunur. Yuxu çatışmazlığı zamanı beyin qısa müddətlik "sönmə" mərhələsinə keçir və insan əksər hallarda bunun fərqinə belə varmır.
Cəmi bir neçə saniyə davam edən mikroyuxu bu gün təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın müxtəlif ölkələrində də sürücülərin və günahsız insanların həyatına son qoyan yol qəzalarının əsas səbəblərindən birinə çevrilib.
Məsələn, 2014-cü ildə ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatında Walmart şirkətinə məxsus yük maşınının sürücüsü 28 saatdan çox oyaq qaldıqdan sonra sükan arxasında yuxulayıb və qarşıdakı avtomobillərlə toqquşub. Qəza nəticəsində komediya ustası Ceyms MakNeyr həlak olub, aktyor Treysi Morqan isə ağır xəsarətlər alıb. ABŞ Milli Nəqliyyat Təhlükəsizliyi Şurası qəzanın əsas səbəbi kimi sürücünün həddindən artıq yorğun olmasını göstərib.
Digər hadisə 2019-cu ildə Hindistanın Uttar Pradeş ştatında yerləşən Yamuna Expressway magistralında baş verib. Avtobus sürücüsünün sükan arxasında yuxulaması nəticəsində nəqliyyat vasitəsi yoldan çıxaraq kanala aşıb. Hadisə nəticəsində 29 nəfər ölüb, 27 nəfər yaralanıb. Bu faciədən sonra ölkədə sürücülərin iş və istirahət rejimi yenidən geniş müzakirə olunmağa başlanıb.
2021-ci ildə isə ABŞ-ın Arizona ştatında yorğun yük maşını sürücüsünün tıxacda dayanmış avtomobillərə çırpılması nəticəsində 4 nəfər həyatını itirib, 11 nəfər yaralanıb. Aparılan istintaq sürücünün kifayət qədər istirahət etmədiyini müəyyən edib.
Böyük Britaniyada isə sükan arxasında yuxulama nəticəsində baş verən çoxsaylı ölümcül qəzalar hökuməti "Tiredness Kills" ("Yorğunluq öldürür") kampaniyasına başlamağa vadar edib. Kampaniya sürücüləri yorğun halda sükan arxasına əyləşməməyə çağırır və bu gün də ölkənin yol təhlükəsizliyi siyasətinin əsas elementlərindən biri hesab olunur.
Fəridə Əsədzadə
