Üç həftədən çox davam edən öskürək ciddi siqnal ola bilər. Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) ağciyər xərçənginin diqqətdən kənarda qalmamalı əsas əlamətlərini açıqlayıb.
Söhbət yalnız uzunmüddətli öskürəkdən getmir. Bəzi digər simptomlar da vaxtında həkimə müraciət etməyə əsas verə bilər. Mövzu Böyük Britaniyada tanınmış jurnalist və televiziya aparıcısı Dame Ester Rantzenin ölümündən sonra yenidən gündəmə gəlib. O, təxminən üç il dördüncü mərhələli ağciyər xərçəngi ilə mübarizə aparıb. Xəstəlik ona 2023-cü ilin yanvarında diaqnoz qoyulmuşdu.
Hansı əlamətləri görməzlikdən gəlmək olmaz?
NHS ağciyər xərçəngi ilə bağlı əsas simptomları belə sıralayıb:
Üç həftə və daha çox davam edən öskürək. Zaman keçdikcə güclənən və keçməyən öskürək. Döş qəfəsi infeksiyalarının tez-tez təkrarlanması.
Qanlı öskürək.
Nəfəs alarkən və ya öskürərkən ağrı və narahatlıq.
Davamlı nəfəs darlığı və ya yorğunluq.
İştahanın azalması və səbəbsiz çəki itkisi.
NHS bildirir ki, bu əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə olunarsa, ailə həkiminə müraciət etmək lazımdır.
"Bu əlamətlər ciddi xəstəliklə bağlı olmaya da bilər. Lakin xərçəngin erkən diaqnozu və vaxtında müalicəsi həyatı xilas edə bilər”, - mütəxəssislər vurğulayırlar.
Ağciyər xərçəngindən nə qədər insan ölür?
"Cancer Research UK” təşkilatının məlumatına görə, Böyük Britaniyada hər il ağciyər xərçəngindən təxminən 33-35 min insan həyatını itirir. Bu xəstəlik ölkədə onkoloji xəstəliklər səbəbindən ölüm hallarının ən geniş yayılmış səbəblərindən biridir.
Xərçəngdən ölüm hallarının təxminən 21 faizi ağciyər xərçənginin payına düşür. Bu, orta hesabla gündə təxminən 90 ölüm deməkdir.
Hər il ölkədə 48-50 min yeni ağciyər xərçəngi halı aşkarlanır.
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, ağciyər xərçəngi hallarının təxminən 79 faizinin qarşısını almaq mümkündür. Əsas risk faktoru isə hələ də siqaret çəkmək hesab olunur.
Kimlərə ağciyər müayinəsi təklif olunur?
Böyük Britaniyada bütün əhali üçün ümumi ağciyər müayinəsi proqramı yoxdur. Bunun əvəzinə müəyyən risk qrupları üçün "Targeted Lung Health Check” proqramı fəaliyyət göstərir. Bu proqram əsasən 55-74 yaş arasında olan, ailə həkimində qeydiyyatda olan, hazırda siqaret çəkən və ya əvvəllər siqaret çəkmiş şəxslərə təklif edilir. İlk mərhələdə tibb işçisi telefonla və ya üzbəüz görüş zamanı şəxsin risk səviyyəsini qiymətləndirir. Bu zaman xəstəlik tarixçəsi, həyat tərzi və tənəffüs problemləri haqqında məlumat toplanır.
Risk yüksək hesab edilərsə, həmin şəxsə aşağı dozalı kompüter tomoqrafiyası təklif olunur. Belə müayinələr bəzi hallarda mobil tibb məntəqələrində, məsələn, supermarketlərin dayanacaqlarında və ya yerli xəstəxanalarda həyata keçirilir. Nəticələr adətən dörd həftə ərzində təqdim olunur. Əgər ağciyərlərdə dəyişikliklər və ya düyünlər aşkar edilərsə, əlavə müayinələr təyin olunur və ya xəstə mütəxəssisə yönləndirilir. Proqram hazırda İngiltərədə mərhələli şəkildə genişləndirilir. Oxşar yoxlama proqramları Şotlandiyada da tətbiq olunur.
///lent.az///
