Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi vətəndaşlara faizlə borc verməklə bağlı hüquqi risklər barədə xəbərdarlıq edib.
Qurumdan bildirilib ki, bu cür münasibətlər sadə görünsə də, düzgün rəsmiləşdirilmədikdə ciddi problemlərə səbəb ola bilər.
Məlumata görə, yazılı müqavilənin olmaması, əsas şərtlərin dəqiq göstərilməməsi və ödənişlərin sənədsiz aparılması mübahisə zamanı sübutetməni çətinləşdirir.
Həmçinin qeyd olunub ki, davamlı şəkildə faizlə borc verilməsi sahibkarlıq fəaliyyəti sayılır və dövlət qeydiyyatı olmadan həyata keçirildikdə hüquqi məsuliyyət yarada bilər.
Hüquqşünas Ramil Süleymanov AZXEBER.COM-a açıqlamasında bildirib ki, tərəflər arasında mütləq yazılı sənəd olmalıdır:
"Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən borc münasibətləri tənzimlənir. Məcəllənin 739-cu maddəsinə görə, borc münasibətlərində bir tərəf borc verən (kreditor), digər tərəf isə borc alan (borclu) hesab olunur. Əgər tərəflər arasında bağlanan borc müqaviləsinin predmeti olan məbləğ 3.000 manatdan artıqdırsa, bu halda müqavilə mütləq yazılı formada bağlanmalıdır. Müqavilə notariat qaydasında və ya tərəflər arasında sadə yazılı formada tərtib oluna bilər”.
Ekspert deyib ki, borc verən zaman faiz nəzərdə tutulubsa, vergi ödəmək vacibdir:
"Əgər borc müqaviləsində faiz nəzərdə tutulubsa, borc verən şəxs əldə etdiyi faiz gəlirinə görə vergi ödəməlidir. Əks halda, bu hal vergidən yayınma kimi qiymətləndirilə bilər və vergi orqanları tərəfindən müvafiq tədbirlər görülə bilər.
Lakin borclu şəxs borcu hissə-hissə qaytarırsa, sonradan məhkəmə qaydasında bu ödənişlər əsas borcun qaytarılması kimi qiymətləndirilə bilməz. Məhkəmə araşdırma apararkən tərəflər arasında faizlə bağlı razılaşmanın olub-olmadığını nəzərə alır. Məsələn, əgər şəxs 5.000 manat borc götürüb və hər ay 500 manat ödəyirsə, lakin bu ödənişlər faiz kimi qəbul edilib”.
Hüquqşünas vurğulayıb ki, yazılı müqavilə olmasa da, məhkəmə faktiki sübutlara əsaslanaraq qərar verə bilər:
"Borc münasibətlərində yazılı müqavilə olmasa da, məhkəmə belə hallarda faktiki sübutlara əsaslanaraq qərar verə bilər. Həmin şəxslər arasında olan yazışmalar əsaslı sübut kimi qəbul oluna bilər. Borc alan tərəfin yazışmada borclu olduğuna dair sübut olmalıdır”.
Şahanə Ziyad
