Məktəblərdə vahid geyim formasının tətbiqi məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Müzakirələr zamanı əsas diqqət yalnız məktəb qaydalarına riayət olunmasına deyil, eyni zamanda şagirdlər arasında maddi imkanlardan qaynaqlanan fərqlərin geyim üzərindən özünü göstərməsinin qarşısının alınmasına yönəlib.
Məktəbli forması sadəcə geyim deyil. O, məktəb mühitində bərabərliyin, nizamın və vahidliyin simvoludur. Eyni formanı geyinən uşaqlar məktəbə daxil olduqda sosial status, maddi imkan və ailə vəziyyəti kimi fərqlər arxa plana keçir. Onları birləşdirən əsas məqam isə şagird olmalarıdır.
Məktəb illəri uşağın şəxsiyyətinin formalaşdığı ən mühüm dövrlərdən biridir. Bu mərhələdə məktəb yalnız bilik verən məkan deyil, həm də uşağa birlikdə yaşamağı, qaydalara əməl etməyi, başqalarına hörmət göstərməyi öyrədən bir mühitdir. Vahid məktəbli forması da bu mühitin bir parçasıdır.
Eyni geyim şagirdlər arasında müqayisənin və sosial fərqlərin ön plana çıxmasının qarşısını almağa kömək edir. Uşağın hansı ailədən gəlməsi, valideynlərinin maddi imkanlarının necə olması onun məktəb mühitindəki mövqeyini müəyyən etməməlidir. Məktəbdə əsas olan hər bir şagirdin bərabər imkanlara sahib olmasıdır.
Vahid forma həm də məktəbə məxsusluq hissini gücləndirir. Şagird üzərində daşıdığı forma ilə özünü həmin kollektivin bir hissəsi kimi hiss edir. Bu isə məktəbə, təhsil prosesinə və ümumi qaydalara münasibətdə məsuliyyət hissinin formalaşmasına təsir göstərə bilər.
Əslində, məktəbli formasının mahiyyəti parçadan və rəngdən daha böyükdür. Bu forma məktəb daxilində vahid mühitin yaradılmasına, uşaqların bir-birini xarici görünüşünə və maddi imkanlarına görə deyil, şəxsiyyətinə və davranışına görə qiymətləndirməsinə xidmət edən vasitələrdən biridir.
Bu səbəbdən məktəbli formasına yalnız geyim qaydası kimi yanaşmaq düzgün olmaz. Burada söhbət uşaqların məktəb mühitində özlərini necə hiss etməsindən, bərabərlik və kollektivlik anlayışlarının necə formalaşmasından gedir. Məktəbli forması təhsil mühitinin ayrılmaz elementlərindən biri olmaqla, həm də məktəb mədəniyyətinin görünən tərəfini ifadə edir.
Şahanə Ziyad
