Milli Məclis magistratura, rezidentura və doktorantura təhsilini başa vuran zabitlərin hərbi rütbədə olma müddətinin bir il azaldılmasını nəzərdə tutan qanun dəyişikliyini qəbul edib.
Yeni dəyişikliyə əsasən, müvafiq təhsil pillələrini başa vuran zabitlərin hərbi rütbədə olma müddəti hər təhsil səviyyəsi üzrə bir dəfə olmaqla bir il azaldılacaq.
Qeyd edək ki, əvvəlki qaydalarda da hərbi rütbədə olma müddətinin azaldılması ilə bağlı güzəştlər mövcud olub. Bəs yeni dəyişiklik əvvəlki qaydalardan nə ilə fərqlənir və bu qərar hərbi qulluqçular üçün hansı imkanları yaradacaq?
Mövzu ilə bağlı AZXEBER.COM-a danışan Birinci Qarabağ müharibəsinin veteranı, Azərbaycan Bayrağı ordenli, polkovnik-leytenant Elxan Şıxəliyev bildirib ki, yeni dəyişiklik hərbi qulluqçuların təhsil və elmi fəaliyyətə marağının artırılmasına xidmət edir:
"Azərbaycanda zabitlərin magistratura, rezidentura və doktorantura təhsilinə görə hərbi rütbədə olma müddətinin azaldılması hərbi qulluqçuların intellektual və peşəkar inkişafının stimullaşdırılması baxımından mühüm yenilikdir. Burada əsas məsələ yalnız zabitlərin daha tez növbəti rütbə alması deyil, həm də orduda elmi biliklərə, ixtisaslaşmaya və müasir hərbi təhsilə verilən önəmin artırılmasıdır. Bu dəyişiklik əvvəlki qaydalardan bir sıra xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Belə ki, əvvəlki güzəştlər əsasən zabitlərin xidmət göstəricilərinə və həvəsləndirilməsinə əsaslanırdısa, yeni güzəşt konkret təhsil və elmi nailiyyətlərlə əlaqələndirilir".
Elxan Şıxəliyev əvvəlki qaydalarda da zabitlərə vaxtından əvvəl növbəti hərbi rütbənin verilməsinin mümkün olduğunu xatırladıb:
"Əvvəlki qanunvericilikdə yüksək mənəvi-döyüş keyfiyyətləri nümayiş etdirən, döyüş və ictimai-siyasi hazırlıqda yüksək nəticələr göstərən, hərbi intizamın möhkəmləndirilməsində fərqlənən, xidməti vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən zabitlərə vaxtından əvvəl növbəti hərbi rütbə verilə bilərdi. Bunun üçün əvvəlki rütbədə müəyyən edilmiş xidmət müddətinin ən azı yarısının keçməsi tələb olunurdu. Həmçinin bu həvəsləndirmə hüququ zabitə bütün xidmət dövrü ərzində yalnız bir dəfə verilirdi. Yeni dəyişiklik isə magistratura, rezidentura və doktorantura təhsilini başa vuran zabitlər üçün ayrıca güzəşt nəzərdə tutur. Bu təhsil səviyyələrinin hər biri üzrə hərbi rütbədə olma müddəti bir il azaldılır. Güzəşt hər bir təhsil səviyyəsi üzrə bir dəfə tətbiq olunur və təhsilin müvafiq hərbi qurumun sifarişi əsasında alınması şərtdir. Beləliklə, yeni qayda əvvəlki həvəsləndirmə mexanizmini əvəz etmir, ona əlavə olaraq təhsil və elmi fəaliyyətə əsaslanan ayrıca stimullaşdırma vasitəsi yaradır".
Polkovnik-leytenant yeni qərarın ordunun intellektual potensialının artırılması baxımından da əhəmiyyətli olduğunu vurğulayıb:
"Mən bu dəyişikliyi, ilk növbədə, ordunun intellektual potensialının artırılması baxımından əhəmiyyətli hesab edirəm. Müasir müharibələr göstərir ki, hərbi uğur artıq yalnız şəxsi heyətin sayı, silah və texnikanın imkanları ilə müəyyən olunmur. Texnologiyaları mənimsəyən, mürəkkəb hərbi prosesləri təhlil edən, müasir idarəetmə və qərar qəbuletmə mexanizmlərini bilən zabitlərin rolu getdikcə artır. Xüsusilə süni intellekt, pilotsuz uçuş aparatları, elektron müharibə, kibertəhlükəsizlik, hərbi logistika və müdafiə sənayesi kimi sahələrdə yüksək ixtisaslı hərbi kadrlara ehtiyac artır. Bu baxımdan, zabitlərin əlavə təhsil almasının və elmi fəaliyyətlə məşğul olmasının təşviq edilməsi ordunun gələcək inkişafı üçün vacibdir".
Elxan Şıxəliyev hərbi xidmətlə elmi fəaliyyət arasında əlaqənin gücləndirilməsinin zabitlərin motivasiyasına da müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirib:
"Digər mühüm məqam hərbi xidmətlə elmi fəaliyyət arasında əlaqənin gücləndirilməsidir. Əvvəllər zabitin elmi fəaliyyətlə məşğul olması daha çox onun şəxsi təşəbbüsü və peşəkar inkişafı çərçivəsində qiymətləndirilə bilərdi. Yeni yanaşma isə dövlətin sifarişi əsasında əldə edilən akademik və elmi nailiyyətləri birbaşa hərbi karyera mexanizmi ilə əlaqələndirir. Bu, zabitlərə verilən mühüm mesajdır: elmi bilik və əlavə təhsil hərbi xidmətdən kənar fəaliyyət deyil, peşəkar hərbi inkişafın ayrılmaz hissəsidir. Zabit uzun illər xidmət etməklə yanaşı, magistratura və doktorantura təhsili almaq, elmi tədqiqat aparmaq üçün də vaxt və əmək sərf edir. Bu fəaliyyətin hərbi karyerada nəzərə alınması onun motivasiyasına müsbət təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, güzəştin tətbiqi zamanı yalnız təhsilin formal göstəricilərinə deyil, zabitin ixtisasına, elmi hazırlığına və əldə etdiyi biliklərin hərbi xidmətə praktiki faydasına da diqqət yetirilməsi vacibdir".
Hərbi ekspert yeni güzəşti orduda bilik və təhsilin hərbi karyeradakı rolunun artırılmasına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirib:
"Ümumilikdə, magistratura, rezidentura və doktorantura təhsilini başa vuran zabitlər üçün hərbi rütbədə olma müddətinin azaldılması hərbi kadr siyasətində yeni stimullaşdırma mexanizmi kimi qiymətləndirilə bilər. Əvvəlki qaydalarda əsasən yüksək xidmət göstəricilərinə görə həvəsləndirmə nəzərdə tutulurdusa, yeni yanaşmada akademik və elmi nailiyyətlər də ayrıca meyar kimi çıxış edir. Xüsusilə Azərbaycanın müasir hərbi texnologiyalara, pilotsuz sistemlərə, süni intellektə, elektron müharibə vasitələrinə və yüksək texnologiyalı silah sistemlərinə marağının artdığı bir dövrdə bu yanaşmanın əhəmiyyəti daha da yüksəlir.
Əsas məqsəd yalnız daha tez rütbə alan zabitlərin sayını artırmaq deyil, elmi biliklərini hərbi praktika ilə birləşdirə bilən, analitik düşüncəyə malik, daha savadlı və peşəkar zabit korpusunun formalaşdırılmasına töhfə verməkdir. Bu baxımdan, yeni güzəşti orduda bilik və təhsilin hərbi karyerada rolunun artırılmasına yönəlmiş institusional addım kimi qiymətləndirmək olar".
Fəridə Əsədzadə
