İnsan orqanizminin əsas dayağı olan sümüklər zaman keçdikcə müxtəlif dəyişikliklərə məruz qala bilər. Lakin bəzi hallarda bu balans pozulur və sümük toxumasının parçalanması onun yaranmasından daha sürətli gedir.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, xalq arasında "sümük yeyilməsi” kimi tanınan bu vəziyyət tibbdə osteoporoz adlanır.
Sümük toxuması insan həyatı boyu daim yenilənən canlı sistemdir. Orqanizmdə köhnə sümük toxuması parçalanır, onun yerində isə yeni sümük yaranır. Sağlam insanlarda bu proseslər arasında tarazlıq qorunur. Lakin müəyyən səbəblərdən sümük toxumasının parçalanması sürətlənir, yeni sümüyün yaranması isə zəifləyir.
Osteoporoz uzun illər ərzində ciddi əlamətlər vermədən inkişaf edə bildiyi üçün tibbdə "səssiz xəstəlik” adlandırılır.
Sümük yeyilməsinin yaranmasında bir neçə əsas faktor rol oynayır. Ən mühüm səbəblərdən biri yaşlanmadır. İnsan yaşlandıqca sümük toxumasının yenilənməsi zəifləyir və sümük itkisi sürətlənə bilər. Xüsusilə 50 yaşdan sonra bu proses daha çox müşahidə olunur.
Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq da sümük kütləsinin azalmasına gətirib çıxara bilər. Siqaret istifadəsi, həddindən artıq alkoqol qəbulu, bəzi xroniki xəstəliklər və uzun müddət müəyyən dərmanlardan istifadə osteoporoz riskini artıra bilər.
Xəstəliyin əsas xüsusiyyətlərindən biri erkən mərhələdə özünü çox vaxt göstərməməsidir. Bir çox insan osteoporozdan yalnız kiçik travma və ya yıxılma nəticəsində sümük sınığı baş verdikdən sonra xəbər tutur.
Zaman keçdikcə müəyyən əlamətlər meydana çıxa bilər. Bunlara bel və kürək nahiyəsində ağrılar, boy itkisi, qamət dəyişiklikləri, sümük ağrıları və kiçik zərbə nəticəsində belə sınıqların yaranması daxildir.
Osteoporoz zamanı ən çox zədələnən nahiyələr arasında bud sümüyü, onurğa fəqərələri və bilək sümükləri yer alır. Xüsusilə yaşlı insanlarda bud sümüyü sınıqları uzunmüddətli hərəkətsizliyə, həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Müalicə olunmayan osteoporoz zamanla daha ciddi fəsadlara gətirib çıxara bilər. Onurğa fəqərələrinin zəifləməsi nəticəsində boy itkisi, qamət pozuntuları və xroniki ağrılar yarana bilər.
Həkimlər bildirirlər ki, sümük sağlamlığını qorumaq üçün profilaktik tədbirlərə erkən yaşlardan başlamaq lazımdır. Bunun üçün balanslı qidalanmaq, kalsium və D vitamini ilə zəngin məhsullardan istifadə etmək, fiziki aktivliyi artırmaq və zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq vacibdir.
Süd və süd məhsulları, balıq, yumurta, göyərti, qoz-fındıq kimi qidalar sümük sağlamlığı üçün faydalı hesab olunur. Eyni zamanda, risk qrupunda olan şəxslərə sümük sıxlığını ölçən xüsusi müayinələrdən keçmək tövsiyə edilir.
Müasir tibbdə osteoporozun tam müalicəsi hər zaman mümkün olmasa da, xəstəliyin inkişafını yavaşlatmaq və sınıq riskini azaltmaq mümkündür.
Fəridə Əsədzadə
