Şüursuz şəkildə günəş vannası qəbul etməyin, günəş yanıqlarına və dəri xərçəngi hallarının artmasına təsiri olduğu dünya mütəxəssisləi tərəfindən təsdiqlənib.
AZXBER.COM xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına (ÜST) görə, ultrabənövşəyi (UB) şüalara intensiv məruz qalma dəri xərçəngi üçün ən vacib risk faktorlarından biridir. Bu zaman isə formasını dəyişən xallar xüsusilə nəzərə alınmalıdır.
Günəşdən qorunma və erkən diaqnoz dəri xərçəngi ilə əlaqəli risklərin azaldılmasında mühüm rol oynayır.
Dəri xərçəngləri ümumiyyətlə iki əsas qrupa bölünür: melanoma və qeyri-melanoma dəri xərçəngləri. Qeyri-melanoma dəri xərçəngləri bütün dəri xərçəngləri arasında ən çox yayılmış qrupdur. Qeyri-melanoma dəri xərçəngləri daha sonra bazal hüceyrəli karsinoma və skuamöz hüceyrəli karsinoma bölünür. Bazal hüceyrəli karsinoma bütün dəri xərçənglərinin təxminən 75-80%-ni təşkil edir.
Mütəxəssislər bildirir ki, bazal hüceyrəli karsinomanın açıq dərili, açıq gözlü, qırmızı saçlı və yaşlı insanlarda daha çox rast gəlinir. Əksər hallarda baş və boyun nahiyəsində baş verir, bu nahiyə günəşə daha çox məruz qalır. Uzun müddət günəş altında qalan insanlar xüsusilə risk altındadırlar.
Genetik meyllə yanaşı, günəş altında qalma dəri xərçəngi üçün vacib risk faktorlarından biridir. Melanoma olmayan dəri xərçənginin bir növü olan skuamöz hüceyrəli karsinoma daha aqressiv ola bilər. Bu xərçəng növü bütün dəri xərçənglərinin təxminən 20%-ni təşkil edir. Baş və boyun nahiyəsində tez-tez rast gəlinir və metastaz riski daşıyır. Xüsusilə yanıq izlərində, xroniki yaralarda və çapıq toxumalarında inkişaf edə bilir.
Melanoma dəriyə rəng verən hüceyrələrdən əmələ gəlir və o artan insidenti və potensial ölümcül təbiəti səbəbindən dünyada ən çox diqqətə layiq olan dəri xərçəngidir. Melanomaların təxminən 20%-i mövcud xallardan inkişaf edə bilər. Anadangəlmə xalların yaxından izlənməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xallar şəklində, rəngində, sərhədlərində və ya ölçüsündə hər hansı bir dəyişiklik aşkar edilərsə, dərhal dermatoloqa müraciət edilməlidir. Genetik meyl və günəş işığı bütün dəri xərçəngləri üçün əsas risk faktorlarıdır. Buna görə də, xüsusən də yay aylarında günəşdən qorunma vərdişlərində laqeyd edilməməlidir.
Günəşdən qorunma yalnız yay aylarında deyil, il ərzində vacibdir. Yüksək SPF-li günəşdən qoruyucu kremlərdən istifadə etməyə, uzun müddət birbaşa günəş işığına məruz qalmamağa və müntəzəm dermatoloji müayinələrdən keçməyə diqqət yetirilməlidir. Erkən diaqnoz müalicədə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Dəri xərçənginin hər üç növündə əsas yanaşma zədənin tamamilə aradan qaldırılması və təhlükəsiz kənarların qoyulmasıdır. Erkən mərhələlərdə aşkarlanan hallarda müalicənin uğuru xeyli yüksəkdir.
Aysel
