Mənzil alarkən qiymət və yerləşmə ilə yanaşı, binanın texniki vəziyyəti və əmlakın hüquqi sənədləri də diqqətlə araşdırılmalıdır.
Xüsusilə köhnə binalarda mənzilin münasib qiymətə təklif olunması hər zaman sərfəli alış demək deyil.
AZXEBER.COM xəbər verir ki, köhnə binada mənzil almaq istəyən şəxslər qərar verməzdən əvvəl əmlakın mülkiyyət sənədlərini, binanın ümumi vəziyyətini və mənzildə aparılmış dəyişikliklərin qanuniliyini yoxlamalıdırlar.
Çıxarış yoxdursa, hansı problemlər yarana bilər?
Köhnə mənzillərin alqı-satqısında əsas məsələlərdən biri mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlərin yoxlanılmasıdır. Mənzilin uzun illərdir istifadə olunması və ya satıcının həmin ünvanda yaşaması öz-özlüyündə mülkiyyət hüququnun lazımi qaydada rəsmiləşdirildiyini göstərmir.
Çıxarışın olmaması, sənədlərdəki uyğunsuzluqlar və mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınmaması alqı-satqı prosesini çətinləşdirə bilər. Buna görə alıcı təqdim olunan sənədlərin hüquqi qüvvəsini əvvəlcədən dəqiqləşdirməli, yalnız şifahi vədlərə əsaslanaraq ödəniş etməməlidir.
Mənzilin üzərində həbs və ya başqa məhdudiyyət ola bilər
Alış zamanı diqqət yetirilməli digər məsələ daşınmaz əmlak üzərində hüquqi məhdudiyyətlərin olub-olmamasıdır. Mənzil üzərində həbs, sərəncam vermə qadağası və ya digər yüklülüklər alqı-satqıya mane ola bilər.
Bununla yanaşı, mənzildə qeydiyyatda olan şəxslər, birgə mülkiyyət hüququ və satış üçün tələb olunan razılıqlar da əvvəlcədən araşdırılmalıdır. Əks halda, alıcı mənzili əldə etdikdən sonra əlavə hüquqi problemlərlə üzləşə bilər.
Köhnə binanın texniki vəziyyəti necə yoxlanılmalıdır?
Binanın fasadında çatların olması, divarlarda nəmlik, zirzəmidə su yığılması, dam örtüyünün zədələnməsi və pilləkən qəfəsindəki aşınmalar diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Lakin yalnız fasaddakı çatlara əsasən binanın qəzalı olduğu qənaətinə gəlmək də düzgün deyil. Problemin səbəbi və təhlükə səviyyəsi mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Mənzil almamışdan əvvəl binanın daşıyıcı konstruksiyalarının, dam örtüyünün, zirzəminin və ümumi istifadə sahələrinin vəziyyətinin yoxlanılması məqsədəuyğundur. Binanın uzun müddət istismar olunması da nəzərə alınmalı, zərurət yarandıqda mühəndis-texniki müayinə aparılmalıdır.
Su, qaz və elektrik xətləri əlavə xərc yarada bilər
Köhnə binalarda su və kanalizasiya borularının, elektrik naqillərinin və istilik sistemlərinin köhnəlməsi mənzilin saxlanılması xərclərini artıra bilər.
Mənzildə kosmetik təmir aparılması bu problemlərin aradan qaldırıldığı anlamına gəlmir. Divarların rənglənməsi və döşəmənin dəyişdirilməsi köhnəlmiş boruları, nasaz elektrik xətlərini və binanın ümumi sistemlərindəki çatışmazlıqları həll etmir.
Bu səbəbdən alıcı mənzili yalnız görünüşünə görə qiymətləndirməməli, kommunal sistemlərin vəziyyətini də yoxlamalıdır. Əks halda, alışdan sonra gözlənilməyən təmir xərcləri ilə üzləşə bilər.
Mənzildə qanunsuz dəyişikliklərə diqqət
Bəzi mənzillərdə ilkin layihədən fərqli dəyişikliklər edilir. Divarların sökülməsi, otaqların birləşdirilməsi və eyvanın yaşayış sahəsinə qatılması kimi işlərin hüquqi və texniki baxımdan uyğunluğu yoxlanılmalıdır.
Xüsusilə daşıyıcı konstruksiyalara müdaxilə edilməsi təhlükəsizlik baxımından risk yarada bilər. Alıcı mənzilin mövcud planını sənədlərdəki planla müqayisə etməli, şübhəli dəyişikliklər olduqda mütəxəssis rəyi almalıdır.
Mənzilin ucuz olması həmişə sərfəli seçim deyil
Köhnə binalarda mənzillərin qiyməti bəzən yeni tikililərlə müqayisədə daha münasib olur. Lakin alış qiymətindən əlavə təmir, kommunikasiya xətlərinin yenilənməsi və binanın ümumi vəziyyəti ilə bağlı mümkün xərclər də hesablanmalıdır.
Məsələn, ilkin qiyməti aşağı olan mənzildə boruların dəyişdirilməsi, elektrik sisteminin yenilənməsi və ya damdan su sızması probleminin aradan qaldırılması tələb olunarsa, ümumi xərc gözləniləndən xeyli arta bilər.
Buna görə qərar verərkən yalnız satış qiymətinə deyil, alışdan sonra tələb oluna biləcək əlavə xərclərə də diqqət yetirilməlidir.
Mənzil almamışdan əvvəl nələri yoxlamaq lazımdır?
Köhnə binada mənzil almağı planlaşdıran şəxslər ilk növbədə mülkiyyət sənədlərinin hüquqi qüvvəsini və əmlak üzərində məhdudiyyətlərin olub-olmadığını dəqiqləşdirməlidirlər. Eyni zamanda, mənzildə qeydiyyatda olan şəxslər, aparılmış yenidənqurma işləri və kommunal sistemlərin vəziyyəti araşdırılmalıdır.
Bundan başqa, binanın fasadı, zirzəmisi, dam örtüyü və ümumi istifadə sahələri nəzərdən keçirilməli, zəruri hallarda mütəxəssis yoxlaması təşkil olunmalıdır. Təmir və digər mümkün xərclərin əvvəlcədən hesablanması da düzgün qərar verməyə kömək edə bilər.
Fəridə Əsədzadə
