Azərbaycanda ali təhsilin ikinci pilləsi olan magistratura səviyyəsinə marağın azalması son illər daha qabarıq şəkildə müşahidə olunur. Əmək bazarının tələbləri ilə təhsil sistemi arasında yaranan uyğunsuzluq bu məsələnin əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə işəgötürənlərin diplomdan çox praktiki bilik və bacarıqlara üstünlük verməsi magistr təhsilinin əhəmiyyətini nisbətən azaldır. Digər tərəfdən, ali təhsil müəssisələrinin mövcud imkanları və proqramların keyfiyyəti də müzakirə mövzusu olaraq qalır.
Məsələ ilə bağlı təhsil eksperti Məzahir Məmmədli Demokrat.az-a bildirib ki, Azərbaycanda əmək bazarı üçün kəskin tələb kimi qoyulmur:
"Bu, bir neçə amillə bağlıdır. Birincisi, əmək bazarı məhduddur, ikincisi isə iri müəssisələr və zavodlar işçi seçərkən namizədin hansı səviyyədə təhsil aldığından çox, onun bilik və bacarıqlarını əsas götürür.
Məhz buna görə ötən il Azərbaycanda magistratura üzrə dövlət sifarişli 1200 yer boş qalmışdı. Sonradan Dövlət İmtahan Mərkəzi balansı qorumaq üçün növbəti bal toplayan abituriyentləri, o cümlədən ödənişli əsaslarla qəbul olunanların bir qismini həmin yerlərə yönləndirdi".
Ekspert deyib ki, görünən odur ki, ali təhsil müəssisələrində magistratura səviyyəsi yetərincə yüksək səviyyədə qurulmayıb:
"Bu isə birbaşa maddi-texniki bazanın imkanları ilə bağlıdır. Universitetlər magistratura proqramları üzrə yerlər təklif etsə də, bu proqramların keyfiyyətli təşkili üçün zəruri imkanların olub-olmaması mübahisəli məsələ olaraq qalır.
Nəticədə, magistratura və ondan sonrakı mərhələ olan doktorantura səviyyəsinə maraq və diqqət nisbətən aşağıdır. Bunun əsas səbəbi isə əmək bazarının bu səviyyələri ciddi tələb kimi irəli sürməməsidir".
Ekspert qeyd edib ki, iri müəssisələr və istehsalat sahələri işçi qəbulu zamanı diplomun dərəcəsindən çox, insanın nəyi bacardığına diqqət yetirir. Məhz bu yanaşma ötən il magistratura üzrə 1200 dövlət sifarişli yerin boş qalmasına səbəb olub. Sonradan yaranmış boşluğu doldurmaq üçün aşağı bal toplayan namizədlər həmin yerlərə yerləşdirilib.
Universitetlərdəki tədrisin keyfiyyəti də ciddi suallar doğurur. Məzahir Məmmədli vurğulayıb ki, ali məktəblərin maddi-texniki bazası magistratura səviyyəsini lazımi dərəcədə təşkil etməyə imkan vermir. Bu səbəbdən həm magistratura, həm də ondan sonrakı doktorantura mərhələsinə maraq minimuma enib. Bazarın tələbləri ilə təhsilin imkanları arasındakı uçurum gəncləri bu pillədən uzaqlaşdırır.
Qısası, Azərbaycandakı şirkətlər işçi götürərkən onun magistr bitirməsinə yox, işi bacarıb-bacarmamasına baxır, universitetlərdəki təhsil isə müasir tələblərə cavab vermədiyi üçün gənclər magistraturaya vaxt ayırmaq istəmir.
